Samice inwazyjnego szerszenia przezimują w Polsce. Niebezpieczne będą w przyszłym roku

7 godzin temu

Zdjęcie: Źródło: Nadleśnictwo Krzeszowice

Zlikwidowane w Małopolsce gniazdo inwazyjnego szerszenia żółtonogiego było dość duże, mieściło ok. 1 tys. robotnic oraz kilkadziesiąt samic i samców – powiedział prof. Paweł Migdał z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Dodał, iż młode samice zdążyły je opuścić, aby po przezimowaniu założyć nowe gniazda w przyszłym sezonie. Oznacza to, iż wiosną kolejne osobniki szerszenia będą się żywiły m.in. pszczołami miodnymi i innymi zapylaczami. Istnieje niebezpieczeństwo, iż inwazyjny gatunek pojawi się w południowej części świętokrzyskiego.

O sprawie informowało już Radio Kielce.

Wywodzący się z Azji szerszeń żółtonogi (Vespa velutina) to gatunek inwazyjny, który jest szczególnie niebezpieczny dla pszczół miodnych. W Europie po raz pierwszy stwierdzono go we Francji w 2004 r. Przez następne lata rozprzestrzeniał się w kolejnych krajach, m.in. sąsiadujących z Polską, jak Niemcy, Słowacja i Czechy. W październiku został zauważony w Polsce – w Wielkiej Wsi pod Krakowem, a później też w pasiece Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.Gniazdo zlikwidowane w Małopolsce trafiło przed tygodniem do Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, gdzie jego badaniem zajmuje się prof. Paweł Migdał wraz z zespołem.

Naukowiec zwrócił uwagę, iż gniazdo znajdowało się na drzewie, co jest charakterystyczne dla tego gatunku szerszenia.

– Myślę, iż znajdziemy więcej tych gniazd. One są budowane często na szczytach drzew, przez co są niewidoczne aż do momentu, kiedy jesienią opadną liście – powiedział naukowiec.

Wrocławscy eksperci przeprowadzili już ocenę biologiczną pierwszego w Polsce gniazda szerszenia żółtonogiego. Znajdowały się w nim jaja i larwy, co świadczyło o tym, iż zamieszkujące je szerszenie przez cały czas żerowały.

– Robotnice żerowały, karmiły te larwy, więc to gniazdo dalej by się rozwijało. Jak na nasze warunki klimatyczne było to dość duże gniazdo. Zamieszkiwało je około 1 tys. robotnic, które były odpowiedzialne za zaopatrywanie tego gniazda w zasoby pokarmowe, oraz kilkadziesiąt samców i samic – powiedział prof. Migdał.

Dodał, iż młode samice zdążyły opuścić gniazdo, aby po przezimowaniu założyć nowe gniazda.

– Młode samice pojawiają się w gniazdach we wrześniu. Im dłuższa i cieplejsza będzie jesień, tym dla nich lepiej, bo to zwiększa ich szanse przetrwania w naszym klimacie – wskazał naukowiec.

Po tym, jak samice opuszczą gniazdo, szukają schronienia na zimę. To może być kryjówka pod ziemią, na poddaszach domów lub w składach różnych materiałów. Owady szukają miejsc, w których mogą zabezpieczyć się przed niskimi temperaturami i nadmierną wilgocią. Tam hibernują, aby podjąć aktywność w kolejnym sezonie wraz ze wzrostem temperatur.

– Samice, które przezimują, zakładają nowe gniazda – każda swoje. Problem z tym gatunkiem polega na tym, iż nie potrzebuje on osłoniętych pomieszczeń, aby założyć gniazdo, jak szerszeń europejski, który buduje je na przykład w altanach i innych zamkniętych przestrzeniach. Szerszeń żółtonogi zakłada gniazda na drzewach, co jeszcze bardziej ułatwia mu funkcjonowanie w środowisku – wskazał prof. Migdał.

Pierwsze gniazdo założone przez samicę po przezimowaniu jest małe, tzw. pierwotne (satelitarne). Musi ona wykarmić w nim pierwsze robotnice, które później zbudują adekwatne gniazdo.

– Owady w ciągu sezonu rozbudowują gniazdo. Gniazdo szerszenia żółtonogiego jest o wiele bardziej wytrzymałe niż europejskiego, które jest delikatne, bardziej kruche – mówił profesor.

Szerszeń żółtonogi to bardzo inwazyjny gatunek.

– Aby pokazać skalę tej inwazyjności, wystarczy wskazać, iż szerszeń europejski wypuszcza z gniazda około 50 młodych samic-królowych, a żółtonogi średnio 150, a w warunkach wysoce sprzyjających, które w naszym kraju aż tak nie występują, około 500, i każda z tych matek, młodych królowych, to przyszłe gniazdo – mówił naukowiec.

Szerszeń potocznie zwany azjatyckim żywi się m.in. pszczołami miodnymi i innymi zapylaczami.

– Oprócz tego, iż szerszeń ten zabija pszczoły miodne, jego obecność powoduje też, iż w pasiekach ustaje praca pszczół. W przypadku obecności szerszenia europejskiego jest tak, iż pszczoły widzą, iż jest zagrożenie, ale w pewnym sensie przez cały czas pracują. Natomiast szerszeń żółtonogi jest dla nich zupełnie nowym zagrożeniem – powiedział naukowiec.

Dodał, iż najważniejsze dla określenia skali zagrożenia, jakie wiąże się z inwazyjnością tego gatunku dla rodzimego ekosystemu, będzie dokładne określenie, skąd w Polsce pojawił się szerszeń żółtonogi. – o ile przyszedł bezpośrednio z populacji sąsiadującej z naszym krajem, np. z Czech czy Słowacji, to znaczy, iż pomiędzy znalezionym gniazdem a tamtejszą populacją mogą być kolejne gniazda – podsumował profesor.