1 godzina temu
Kiedy Bartek zapytał, czy może zostawić Rudą na weekend, bo jedzie z żoną do Zakopanego, powiedziałam tak, zanim jeszcze skończył zdanie. Bo to Ruda. Bo to mój wnuk – nie, przepraszam, tak ją nazywam, chociaż to suczka, jamniczka o rudej sierści, którą Bartek dostał ode mnie, kiedy skończył trzydzieści lat i wreszcie wyprowadził się z mieszkania na Grochowie. Mam siedemdziesiąt jeden lat, jestem sama od ośmiu, odkąd zmarł Zenon, i te dwa dni z psem w domu to było dla mnie jak święto, którego nikt mi nie zapowiedział.
Przyjechał w piątek po pracy, zziajany, z torbą karmy i legowiskiem pod pachą. Zostawił mi też numer weterynarza „na wszelki wypadek" i pognał, bo pociąg do Krakowa mieli o dwudziestej pierwszej trzynaście. Zamknęłam za nim drzwi, spojrzałam na Rudą, a ona na mnie – i oboje wiedziałyśmy, iż będzie dobrze.
W sobotę zabrałam ją na spacer do parku Skaryszewskiego, bo mieszkam kawałek dalej, na Saskiej Kępie, w tym samym bloku od czterdziestu lat. Było zimno jak na wrzesień, liście już zaczynały żółknąć, a z budki na rogu ktoś sprzedawał gorące obwarzanki po trzy złote pięćdziesiąt. Kupiłam jeden, odłamałam kawałek dla Rudej, chociaż wiem, iż nie powinnam. W parku, przy stawie, była grupa psiarzy – takich, co znają się z widzenia, wymieniają się workami na kupy i plotkują o sąsiadach. Jedna z pań miała owczarka niemieckiego, ogromnego, o imieniu Cezar. I wtedy zobaczyłam to, co potem opowiadałam każdemu, kto chciał słuchać: Ruda, moja mała, spięta zwykle jamniczka, która warczy choćby na listonosza, patrzyła na tego psa jak zaczarowana. Chodziła za nim krok w krok, obwąchiwała mu łapy, kładła się obok, kiedy on się kładł. Miała taką minę – nie umiem tego inaczej nazwać – jakby ktoś jej powiedział największy sekret świata.
Zrobiłam zdjęcie telefonem, bo ręce mi się trzęsły ze śmiechu, i wysłałam je Bartkowi z podpisem: „Twoja psina znalazła miłość swojego życia, jest jej obojętne, iż ma dwa razy większe łapy". Odpisał emotikoną ze śmiechem i napisał, żebym pilnowała, bo Cezar ma właścicielkę, która mieszka trzy przystanki dalej autobusem sto dwadzieścia dwa, i iż to by było niezłe powikłanie rodzinne.
Zaśmiałam się wtedy głośno, sama, na ławce, aż jakiś staruszek z psem rasy pudel spojrzał na mnie dziwnie. Bo w tamtym momencie to naprawdę było tylko zabawne. Nie wiedziałam jeszcze, iż ta sobota w parku będzie pierwszą z kilku, które zmienią coś więcej niż tylko trasę spacerów.
Wróciłam do domu, ugotowałam sobie zupę pomidorową, dałam Rudej suchą karmę, którą Bartek zostawił w plastikowym pojemniku, i włączyłam telewizor. Leciał akurat program o remontach mieszkań w starych kamienicach, ale nie słuchałam, bo myślałam o tej minie psiej, o tym zapatrzeniu. I wtedy przypomniałam sobie, iż pani z Cezarem, ta w zielonej kurtce, powiedziała coś, co wtedy zbyłam machnięciem ręki: iż przychodzi do tego parku codziennie o tej samej porze, bo to jedyny moment w tygodniu, kiedy może wyjść z domu bez teściowej.
W niedzielę Ruda zerwała się do drzwi, kiedy tylko wzięłam smycz, jakby wiedziała, dokąd idziemy. I rzeczywiście, przy stawie znów była ta sama grupa, Cezar biegał za piłką, a moja jamniczka usiadła na trawie i patrzyła na niego z takim skupieniem, iż aż zapomniała warknąć na jamnika sąsiada, który akurat przechodził obok. Zagadałam się wtedy z panią w zielonej kurtce – miała na imię Grażyna, mieszkała na Kamionku, była po rozwodzie od czterech lat i, jak się okazało, znała moją córkę Ewę ze szkoły podstawowej numer sto trzydzieści osiem. Świat bywa mniejszy niż to podwórko.
W niedzielę wieczorem Bartek wrócił, opalony trochę, zmęczony po podróży, i od razu zapytał, czy wszystko było w porządku. Powiedziałam mu o Cezarze, pokazałam więcej zdjęć, a on się śmiał, mówił, iż musi to pokazać żonie, bo Marta, jego żona, twierdziła zawsze, iż Ruda jest zbyt nerwowa, żeby się do kogokolwiek przywiązać.
Minął tydzień. Potem drugi. Bartek zaczął zostawiać mi Rudą już nie tylko na weekendy wyjazdowe, ale też w środku tygodnia, kiedy mieli z Martą jakieś sprawy w urzędzie albo po prostu chcieli iść do kina bez psa u nóg. Nie narzekałam. Wręcz przeciwnie – układałam sobie plan dnia wokół tych spacerów do parku Skaryszewskiego, wokół tej godziny szesnastej trzydzieści, kiedy Grażyna przychodziła z Cezarem, a ja z Rudą, i siadałyśmy na tej samej ławce, obok wielkiego kasztanowca, który już zrzucał pierwsze kasztany na chodnik.
To właśnie na tamtej ławce, gdzieś w połowie października, Grażyna powiedziała mi coś, co zapadło mi w pamięć bardziej niż powinno. Powiedziała, iż Cezar to jedyne stworzenie, które czeka na nią bez pretensji, bez pytań o to, dlaczego jeszcze nie wyszła drugi raz za mąż, bez porównań do siostry, która „dobrze wyszła". Powiedziała to lekko, prawie żartem, ale ja usłyszałam coś innego – usłyszałam siebie sprzed ośmiu lat, kiedy Zenon umarł i wszyscy pytali mnie, kiedy „wrócę do siebie", jakbym miała gdzieś czekać, żeby po mnie przyjechać.
Zaczęłam wtedy zauważać rzeczy, których wcześniej nie widziałam. Że Ruda, ta sama Ruda, która niegdyś biegała za każdym gołębiem na Grochowie, teraz wybiera trasę spacerów pod kątem tego, gdzie może spotkać Cezara. Że kiedy go nie było w parku – bo Grażyna raz wyjechała do siostry do Radomia na trzy dni – Ruda siadała przy furtce i czekała, węsząc w powietrzu, jakby próbowała złapać jego zapach z odległości piętnastu kilometrów. Bartek, kiedy mu o tym powiedziałam, tylko wzruszył ramionami i rzucił, iż pies to pies, iż nie ma co robić z tego telenoweli. Ale ja wiedziałam swoje. Widziałam to samo czekanie u siebie, kiedy w niedziele wieczorem odprowadzałam wzrokiem sąsiadów wracających z rodzinnych obiadów, a ja wracałam do pustego mieszkania na trzecim piętrze, gdzie jedyny dźwięk to było tykanie zegara po Zenonie, który wciąż wisiał w kuchni, chociaż od dawna się spóźniał.
Listopad przyniósł pierwszy prawdziwy chłód i coś, czego się nie spodziewałam. Grażyna zniknęła z parku na dwa tygodnie. Kiedy w końcu wróciła, miała inną kurtkę – szarą, nie zieloną – i powiedziała krótko, iż przeprowadza się do Wesołej, bo dostała tam pracę w przedszkolu, bliżej córki, która właśnie urodziła wnuka. Że Cezara zabiera ze sobą, oczywiście, ale iż park Skaryszewski to będzie już dla nich za daleko na codzienne spacery.
Ruda tego dnia siedziała przy Cezarze dłużej niż zwykle, jakby wyczuwała, iż coś się kończy. Wróciłyśmy do domu w ciszy – ja niosłam smycz, ona człapała przy mojej nodze, nie oglądając się za siebie, chociaż wcześniej zawsze próbowała biec z powrotem w stronę stawu. Usiadłam w kuchni, nalałam sobie herbaty, popatrzyłam na zegar Zenona i pomyślałam, iż nie chcę, żeby to było moje życie – czekanie na kogoś, kto już wyjeżdża, patrzenie za kimś, kto ma inną drogę.
Następnego dnia zadzwoniłam do syna Waldka, który od lat namawiał mnie, żebym sprzedała mieszkanie na Saskiej Kępie i przeniosła się do jego domu w Józefowie, gdzie miałabym własny pokój z ogrodem i sąsiadów, których znałabym z imienia, a nie tylko z widzenia na klatce. Zawsze odmawiałam, mówiąc, iż nie zostawię mieszkania, w którym mieszkałam z Zenonem czterdzieści dwa lata. Tym razem powiedziałam co innego: iż chcę pomyśleć, ale poważnie, i iż chcę też, żeby Ruda mogła tam biegać po trawniku, bo w bloku na trzecim piętrze bez windy to nie jest życie ani dla psa, ani dla mnie.
Zanim jednak cokolwiek postanowiłam ostatecznie, zrobiłam coś, czego nikt się po mnie nie spodziewał, choćby ja sama. Poszłam do notariusza przy ulicy Francuskiej, tego samego, u którego kiedyś Zenon spisywał testament, i przepisałam formalnie mieszkanie na Saskiej Kępie na Bartka – ale z dożywotnią służebnością na moją rzecz, żebym mogła w nim mieszkać, jak długo zechcę, i z zapisem, iż jeżeli kiedykolwiek zdecyduję się przeprowadzić do Waldka, mieszkanie ma zostać sprzedane, a pieniądze podzielone równo między obu synów. Kosztowało to mnie trzysta osiemdziesiąt złotych opłaty notarialnej i dwie godziny czekania, ale wyszłam z tej kancelarii lżejsza, jakbym zrzuciła z pleców coś, co dźwigałam od śmierci Zenona bez świadomości, iż w ogóle to niosę.
Kiedy wróciłam, zastałam Bartka pod drzwiami – przyjechał odebrać Rudą, bo mieli z Martą wyjście do teatru. Powiedziałam mu wprost, trzymając w ręku kopertę z aktem notarialnym, iż mieszkanie już formalnie jest jego, ale iż ja zostaję, dopóki sama nie zdecyduję inaczej, i iż jeżeli kiedyś wyjadę do Waldka, to on i brat podzielą się pieniędzmi ze sprzedaży po połowie. Zamilkł, popatrzył na mnie, potem na kopertę, wziął ją do ręki, jakby ważyła więcej niż papier. Powiedział tylko, cicho, iż nie musiałam tego robić teraz, iż mieli czas. Odpowiedziałam, iż właśnie dlatego to zrobiłam teraz – bo czas to jedyna rzecz, której nie da się przepisać u notariusza, i wolę rozdać to, co mam, dopóki mogę to zrobić własnymi rękami, a nie czekać, aż ktoś inny będzie musiał to za mnie ustalać po fakcie.
Ruda przyglądała się nam z progu, przekrzywiając głowę, jakby rozumiała więcej niż powinna. Nazajutrz zabrałam ją na spacer w zupełnie inną stronę – nad Wisłę, na bulwary, gdzie nigdy wcześniej nie chodziłyśmy. Obwąchała nowy chodnik, nowe latarnie, nowego psa jakiejś rasy, której nie znałam z nazwy, i po raz pierwszy od tygodni pobiegła przed siebie z ogonem uniesionym wysoko, nie oglądając się, czy ktoś za nią podąża.
