Pamięć o kulturowym dziedzictwie nie może zaginąć

Założenia programu Europejskie Dni Dziedzictwa 2026

Wyjazd zorganizowany był w powiązaniu z inauguracją Europejskich Dni Dziedzictwa 2026. Tegoroczna, 34. edycja tego największego projektu społeczno-edukacyjnego w Europie przebiega pod hasłem „Przyszłość przeszłości. Dziedzictwo w Zagrożeniu”.

Motyw przewodni nawiązuje do oficjalnego tematu Rady Europy i skupia się na wyzwaniach, takich jak zmiany klimatyczne, konflikty zbrojne, presja urbanizacyjna, globalizacja oraz zanikanie tradycyjnych zawodów.

Wiele cennych i ciekawych informacji na kolejnych nekropoliach udzielili przewodnicy wyjazdu, Marta Hamielec (MZR) oraz Michał Turski (Biuro Promocji Urzędu Gminy Rawicz).

- Dzieje ziemi rawickiej kształtowały przez stulecia pokolenia protestantów, katolików oraz Żydów. Ślady wielokulturowej przeszłości są przez cały czas widoczne, zachowały się w lokalnym krajobrazie kulturowym, ale od czasu zakończenia II wojny światowej stale są zagrożone dewastacją - mówiła Marta Hamielec. - Celem naszej wyprawy jest popularyzacja wiedzy o wielokulturowym dziedzictwie ziemi rawickiej, ze szczególnym uwzględnieniem historii ewangelickich cmentarzy. W zasadzie w każdej, choćby najmniejszej miejscowości, był cmentarz protestancki - podkreśliła.

Marta Hamielec przytoczyła cytat z książki Karoliny Kuszyk „Poniemieckie”: „Wysiedlani Niemcy zostawili nie tylko swoje domy, budynki użyteczności publicznej, gospodarstwa, maszyny, książki, sprzęty domowe, zwierzęta, weki, zabawki i ubrania. Zostawili też swoich zmarłych, a nic nie wiąże z ziemią silniej niż fakt, iż spoczywają w niej nasi bliscy.”

Michał Turski przybliżył program zainicjowany przez Uniwersytet Poznański - „Cmentarze na parki”. Podkreślił zaangażowanie mieszkańców ziemi rawickiej w ratowaniu podupadłych nekropoli.

Pamięć o dziedzictwie protestantów nie może zaginąć

Nawiązując do tegorocznego hasła EDD Muzeum Ziemi Rawickiej zorganizowało wyprawę krajoznawczą „Szlakiem zapomnianego dziedzictwa - przez cmentarze ewangelickie ziemi rawickiej”. Program wydarzenia obejmował objazd terenowy busem z przystankami przy lokalnych nekropoliach protestanckich, mauzoleum w Kawczu, lapidarium rzeźby nagrobnej w Sarnowie, czy XVIII-wiecznym drewnianym zborze Góry Tabor w Miejskiej Górce.

Cała trasa przebiegała następująco: Rawicz, cmentarz przy ul. Sienkiewicza / Długiej - Dębno Polskie - Szymanowo - Sikorzyn - Miejska Górka (XVIII-wieczny drewniany zbór Góry Tabor, cmentarz) - Sarnowa (lapidarium rzeźby nagrobnej, cmentarz) - Kawcze (mauzoleum Langendorffów) - Żylice - Rawicz (Sierakowo, ul Ogrodnicza).

W każdym miejscu Marta Hamielec opowiadała o historii danej nekropoli, rzeźbach i inskrypcjach na nagrobkach i znanych, pochowanych tam osobach. Michał Turski mówił o renowacji i pracach konserwacyjnych na cmentarzach, inicjowanych przez gminę i lokalną sporadyczność. Szczególnie podkreślał - plany na przyszłość, których realizacja często warunkowana jest dostępnymi funduszami, a także odpowiedzialność za ocalenie tych miejsc.

Na trasie uczestnicy wycieczki spotykali się z osobami opiekującymi się cmentarzami, a wspomnieniami o tych miejscach, ich historią i uwagami dzielili się również uczestnicy wyjazdu. W Miejskiej Górce był to Kazimierz Wróblewski, w Kawczu leśniczy - Maciej Rybacki, a w Żylicach była sołtyska - Krystyna Zaporowska.

Niespodzianką dla uczestników wycieczki był dwa poczęstunki na trasie. W Sarnowie ciepłe napoje i placek ze śliwkami serwowało MZR, a w Kawczu rogaliki i napoje Lasy Państwowe.