Marek pchnął drzwi schroniska barkiem, tak jak wchodził wszędzie — bez zastanowienia. Szklana tafla brzęknęła w metalowej ramie. Za ladą siedziała dziewczyna w oliwkowym fartuchu, na plakietce miała wypisane imię „Ania". Podniosła wzrok, zobaczyła gościa i mimowolnie wyprostowała plecy.
Trudno się dziwić. Marek miał pięćdesiąt trzy lata, metr osiemdziesiąt siedem wzrostu i brodę, przez którą wyglądał jak drwal z jakiegoś kaszubskiego lasu. Dłonie miał tak duże, iż mogłyby przykryć połowę blatu. Kurtka z ortalionu, na ciężkich buchach zaschnięte grudki gliny z pola — od razu było widać, iż komputer to nie jego żywioł.
— Psa potrzebuję — powiedział niskim, lekko zachrypniętym głosem. — Dużego. Myśliwskiego. Coś macie?
Ania kiwnęła głową i sięgnęła po segregator.
— Mamy kilka. A kotów w ogóle pan nie bierze pod uwagę? Jest teraz parę bardzo łagodnych…
Marek skrzywił się, nie ze złością, raczej tak, jakby w słoneczny dzień ktoś mu nagle wciskał parasolkę.
— Koty — powiedział powoli — są bezużyteczne. I, moim zdaniem, głupie. Bez obrazy.
— Żadnej obrazy — odparła Ania, chowając uśmiech za segregatorem.
Poprowadziła go korytarzem. Po obu stronach ciągnęły się kocie klatki, ale Marek choćby głowy w tamtą stronę nie odwrócił. Za rogiem, w podwórzu, były wybiegi dla psów. Stamtąd od razu dobiegało szczekanie, skomlenie, stukot pazurów o beton. Niektóre psy przyciskały nosy do siatki, inne biegały w kółko.
Marek podchodził do każdego wybiegu po kolei i pytał krótko. Wiek. Stan zdrowia. Charakter. Reakcja na obcych. Wybierał zwierzę tak, jak wybiera się porządnego wspólnika do ciężkiej roboty.
Przy jednym z wybiegów Ania zatrzymała się i opowiedziała o dwuletnim owczarku podhalańskim imieniem Tur. Marek słuchał, kiwał głową. Tur mu się spodobał — krępy, spokojny, z bystrym spojrzeniem.
— Mogę się z nim przejść? Zobaczyć, jaki jest poza kojcem.
— Jasne. Wypiszę tylko przepustkę na spacer. Proszę poczekać przy wyjściu, dwie minuty.
Marek wrócił do budynku i ruszył korytarzem z powrotem, ręce w kieszeniach, krok ciężki. Minął tablicę z ogłoszeniami o adopcji i znów znalazł się przy kocich klatkach. Ostatnia była uchylona — ktoś właśnie zmieniał miski.
I wtedy usłyszał dziwny dźwięk. Coś między trelem a warkotem starego silnika diesla. Dźwięk był stanowczy i skierowany dokładnie do niego.
Marek stanął. Na górnej półce klatki siedział szary kot. Zwyczajnych rozmiarów, ani chudy, ani gruby. Za to oczy miał zielone jak neonówka i jakiś kompletnie zwariowany błysk w spojrzeniu. Patrzył prosto na Marka. Jakby czekał właśnie na niego. Nie na przypadkowego gościa, nie na Anię. Na tego konkretnego brodatego mężczyznę w kurtce z ortalionu.
Zanim Marek zdążył cokolwiek zrobić, kot skoczył. Prosto na ramię. Precyzyjnie, jakby wcześniej wyliczył odległość na kartce.
Marek znieruchomiał. Kot wylądował miękko, wbił pazury w gruby materiał kurtki i usadowił się tak, jakby robił to od zawsze. Potem zaczął mruczeć. Głośno, na cały korytarz. Wibracja czuła się aż przy obojczyku.
— Co jest, do…
Kot otarł się pyskiem o jego brodę.
Marek stał na środku korytarza kompletnie zbity z tropu, z szarym kotem na ramieniu, i po raz pierwszy od dawna nie wiedział, co robić. Przez trzydzieści lat pracy przy gospodarstwie zdarzało mu się ścinać drewno, naprawiać ciągnik, wyciągać z rowu zapadnięty samochód gołymi rękami. A zdjąć z ramienia czterokilowego kota okazało się trudniejsze niż to wszystko razem wzięte.
Najpierw próbował delikatnie. Podsunął szeroką dłoń pod brzuch zwierzaka i pociągnął w dół. Kot przywarł do kurtki jeszcze mocniej, mruczenie się nasiliło, pazury wbiły się głębiej.
— Słuchaj — mruknął Marek niezadowolony. — Nie tam trafiłeś.
Kot tylko zmrużył oczy z zadowoleniem.
Marek spróbował zdecydowaniej — objął zwierzę oburącz. Kot uwolnił jedną łapę, ale drugą zaczepił się o kieszeń na piersi. Zrobiło się tylko gorzej. Teraz wisiał na nim jak alpinista na skalnej ściance, kompletnie ignorując prawa grawitacji.
W tym momencie zza rogu wyszła Ania z dokumentami. Zobaczyła Marka. Zobaczyła kota. Zatrzymała się. Najpierw zdziwienie, potem zrozumienie, a chwilę później rozpaczliwa walka z chęcią wybuchnięcia śmiechem.
— To… — Marek wskazał brodą na zwierzę. — Co to za cyrk?
— To jest Walet — odpowiedziała Ania, przygryzając wargę. — Jest u nas jakieś cztery miesiące. Normalnie do ludzi w ogóle nie podchodzi.
Marek zmarszczył brwi.
— No to do mnie podszedł.
Spróbował jeszcze raz się go pozbyć. Ale Walet wygiął się jakby zamienił się w ciecz i przesunął z ramienia prosto na szyję. Po sekundzie szare futro owinęło go jak kołnierz. Ciepły. Głośno mruczący. I zupełnie nieskory do zejścia.
— Może pan usiądzie? — zaproponowała Ania, głos drżał jej od tłumionego śmiechu. — Czasem koty same schodzą, jak się chwilę poczeka.
Marek spojrzał na nią, próbował zerknąć kątem oka na Waleta i ciężko opadł na plastikowe krzesło pod ścianą.
Minęła minuta. Kot został. Minęło kilka kolejnych. Walet przesunął się z szyi znów na ramię, urządził się wygodniej i zaczął miarowo przebierać łapami po kurtce. Pazurki to się pojawiały, to chowały, jak tłoki w małym silniku.
Marek chrząknął.
— On zawsze taki jest?
Ania usiadła obok, segregator na kolanach.
— adekwatnie nie. Walet trafił do nas z mieszkania na Fordonie. Właściciel się wyprowadzał i po prostu go zostawił. Zamknął drzwi i wyjechał.
Marek przestał się krzywić.
— Sam został?
— Tak. Sąsiedzi jakiś tydzień później usłyszeli, jak drapie i miauczy za ścianą.
— I ile tam wytrzymał?
— Prawie dziesięć dni. Jak go w końcu zabrali, nikogo do siebie nie dopuszczał. Pierwszy miesiąc siedział głównie na najwyższej półce. Schodził jeść i do kuwety tylko w nocy, jak nikogo nie było.
Marek nic nie powiedział. Ręka, którą przed chwilą próbował ściągnąć kota z kurtki, sama uniosła się i spoczęła na szarym grzbiecie. Walet zawarczał z zadowolenia pod tą dłonią tak mocno, jakby w pobliżu ruszyła mała stacja transformatorowa.
Ania ciągnęła dalej:
— Potem powoli zaczął schodzić w ciągu dnia. Ale trzymał się z daleka od ludzi. Przychodziły różne rodziny, starsze małżeństwa — nikomu się nie dawał. Po prostu się odwracał.
Marek podrapał Waleta za uchem, zanim zdążył pomyśleć, iż to robi.
— A skąd to imię?
— Jeden wolontariusz wymyślił. Powiedział, iż kot ma minę zawodowego gracza w karty. Siedzi tak, jakby z góry wszystko wiedział, a udaje, iż mu wszystko jedno.
Marek prychnął, spojrzał na Waleta i musiał przyznać — było w tym coś prawdziwego. Kot patrzył na świat z miną kogoś, kto dokładnie wie, jaką kartę trzyma w rękawie.
Minęło jeszcze kilka minut. Ania w milczeniu wypełniała papiery. Marek też się nie odzywał. Za nich oboje mruczał Walet. Z podwórka dalej dobiegało szczekanie. Tam czekał Tur — krępy owczarek podhalański, spokojny, z bystrymi oczami. Idealny pies. Właśnie takiego Marek zamierzał dziś zabrać.
Popatrzył na szarego kota. Walet oparł łeb o jego ramię i przymknął oczy. Marek westchnął ciężko, tak głęboko, iż kartka leżąca na kolanach Ani zadrżała i zsunęła się na podłogę.
— Ile on kosztuje? — spytał w końcu.
Ania podniosła głowę.
— Adopcja jest bezpłatna. Trzeba tylko podpisać zobowiązanie opieki i zaszczepić, jeżeli pan jeszcze nie ma weterynarza w okolicy.
— Mam. W Fordonie, kawałek od mojego gospodarstwa.
Marek jeszcze raz zerknął w stronę podwórka, skąd dobiegało szczekanie Tura. Milczał chwilę, jakby ważył coś w głowie, czego sam nie potrafił nazwać.
— A pies? — spytała Ania ostrożnie. — Mam mu odwołać spacer?
— Nie odwołuj. Wezmę obu.
Ania spojrzała na niego, potem na kota wtulonego w jego brodę, i tym razem nie kryła już uśmiechu.
— Nigdy nie miałam takiego adopcyjnego dnia.
— Ja też nie planowałem — burknął Marek, ale ręka przez cały czas głaskała szary grzbiet, sama, bez pytania o zgodę.
Papiery wypełnili w pół godziny. Walet przez cały ten czas nie zszedł z ramienia, jakby się bał, iż mężczyzna zmieni zdanie i wyjdzie bez niego. Kiedy Marek w końcu ruszył do wyjścia z Turem na smyczy i kotem na karku, przy drzwiach zatrzymał się.
— On będzie jeździł traktorem ze mną, tak? Bo do domu wracam późno, przez pola.
— Będzie jeździł, gdzie pan zechce — odparła Ania. — Sądząc po tym, jak się pana trzyma, raczej z ramienia pan go nie ściągnie tak łatwo.
Trzy tygodnie później Ania odebrała telefon od znajomej z sąsiedniego schroniska w Toruniu, która pytała, czy nie mają wolnego miejsca dla kolejnego porzuconego kota. W tle rozmowy usłyszała, jak ktoś inny w biurze puszcza zdjęcie, które przyszło mailem od Marka — Walet śpi w traktorowej kabinie na złożonej kurtce, a obok, na podłodze szoferki, leży Tur z łapą przerzuconą przez psią miskę, jakby pilnował, żeby nikt jej nie ruszył. Podpis pod zdjęciem był krótki: „Zapomniałem, po co w ogóle przyjechałem".
