Ekspansja bobrów. Zwierzęta wyrządzają coraz większe szkody

2 godzin temu

Bobrom nie przeszkadza bliska obecność człowieka, gęsta zabudowa, czy intensywny transport. Budują tamy choćby przy ruchliwych drogach wojewódzkich.

Bóbr europejski jest jednym z najbardziej charakterystycznych ssaków związanych ze środowiskiem wodnym w Polsce. Gatunek ten odgrywa istotną rolę w kształtowaniu ekosystemów dolin rzecznych, cieków i zbiorników wodnych, a jego obecność wpływa na retencję wody, strukturę siedlisk oraz lokalną bioróżnorodność.

Bóbr należy do nielicznych gatunków dzikich zwierząt, których ochrona w Polsce ma długą tradycję historyczną. Już około 1000 roku Bolesław Chrobry wprowadził zakaz polowania na bobry i ustanowił urząd bobrowniczego, odpowiedzialnego za nadzór nad tym gatunkiem. Ochrona bobrów została następnie potwierdzona w Statutach Litewskich. Pomimo tych regulacji, w kolejnych stuleciach doszło do niemal całkowitego zaniku populacji bobra, a rzeczywista odbudowa liczebności była możliwa dopiero po II wojnie światowej. w tej chwili bóbr europejski objęty jest w Polsce ochroną częściową na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt.

Dziś bobry występuje na terenie całego kraju. Mimo powszechności występowania, skala populacji nie jest jednoznacznie określona. Zgodnie z „Rocznikiem Statystycznym Ochrona Środowiska 2023” Głównego Urzędu Statystycznego, liczebność populacji bobra w Polsce szacowana jest na 149.900 osobników.

W powiecie lwóweckim, szczególnie w dorzeczu rzeki Bóbr, jeszcze kilkanaście lat temu trudno było znaleźć miejsca bytowania tych ssaków. Dziś niemal na każdym dopływie Bobru można natrafić na charakterystyczne żeremia i powalone w ich pobliżu drzewa. Bobrowe tamy przegradzają strumienie niemal w każdej wsi. Zwierzęciu temu nie przeszkadza bliska obecność człowieka, gęsta zabudowa, czy intensywny transport.

Bóbr europejski jest dużym ssakiem z rodziny bobrowatych. Cechą wyróżniającą gatunek są silne siekacze, umożliwiające ścinanie choćby grubych drzew oraz gęste, dwuwarstwowe futro, zabezpieczające zwierzę przed wychłodzeniem. Bóbr prowadzi ziemnowodny tryb życia, jest doskonałym pływakiem i nurkiem, kopie nory w brzegach zbiorników wodnych oraz buduje żeremia i tamy z gałęzi, mułu i kamieni. Działalność ta prowadzi do stabilizacji poziomu wody, ale jednocześnie powoduje istotne zmiany w użytkowaniu terenu przez człowieka.

Szkody wyrządzane przez bobry obejmują m.in. ścinanie i podtapianie drzew, zalewanie użytków zielonych i upraw rolnych, niszczenie stawów rybnych w wyniku kopania nor w groblach oraz lokalne podniesienie poziomu wód gruntowych, prowadzące do zalewania piwnic i obiektów gospodarczych. Odnotowywane są również przypadki uszkodzeń infrastruktury drogowej oraz sprzętu rolniczego. Skala tych szkód znajduje odzwierciedlenie w wypłacanych odszkodowaniach. W 2022 roku tylko w województwie dolnośląskim ich wartość wyniosła niemal pół miliona złotych.

W ostatnich latach zauważalny jest wzrost liczebności bobrów, co prowadzi do narastania konfliktów na styku działalności człowieka i środowiska przyrodniczego. W praktyce oznacza to konieczność pogodzenia celów ochronnych z realnymi stratami ponoszonymi w działalności rolniczej, leśnej czy infrastrukturalnej. Pojawia się przy tym zasadnicza wątpliwość, gdzie przebiega granica między stratą, którą można uznać za nieuniknioną konsekwencję ochrony bioróżnorodności, a szkodą wymagającą interwencji i rekompensaty. Ocena sytuacji nie jest jednoznaczna i w dużej mierze zależy od perspektywy osób dotkniętych skutkami tych zdarzeń oraz od miejsca, w którym problem występuje.

W ostatnim czasie bobry sprowadziły się do Mojesza, gdzie w pobliżu ruchliwej drogi wojewódzkiej przystąpiły do budowy nowego domu. Miejsce to jest o tyle niebezpieczne, iż niejednokrotnie, po intensywnych opadach deszczu woda z potoku Srebrna podchodziła pod domy, zalewała posesje. Co więcej, zniszczona w wyniku wezbrania bobrowa tama może czynić szkody, blokować przepływ wody w innych miejscach.

Warto jednak pamiętać, iż bobry to zwierzęta objęte ochroną. Oprócz samych zwierząt przepisy chronią również ich tamy. Oznacza to, iż niszczenie jego siedlisk, w tym tam, nor czy żeremi, jest wykroczeniem. Grozi za to kara aresztu do 30 dni, lub grzywna w wysokości od 20 zł do 5000 zł.

[See image gallery at lwowecki.info]
Idź do oryginalnego materiału