4 godzin temu
Więcej zgłoszeń i kolizji z udziałem dzików
Mariusz Wrona z Lasów Miejskich poinformował Polskie Radio RDC, iż służby odnotowują ponad dwukrotny wzrost liczby zgłoszeń i interwencji w porównaniu z ubiegłym rokiem. Najwięcej zgłoszeń stale napływa z trzech warszawskich dzielnic: Wawra, Białołęki i Bielan.
– Odłów z uśmierceniem dzików jest traktowany jako ostateczność. Najczęściej interwencje kończą się przepędzeniem zwierząt lub pozostawieniem ich w spokoju, jeżeli znajdują się na terenie zielonym. Decyzje podejmują pracownicy Lasów Miejskich Warszawa, którzy przeszli szkolenia z ekologii, biologii i behawioru dzików. Przy ocenie sytuacji biorą pod uwagę zachowanie zwierząt oraz uwarunkowania lokalne, na przykład bliskość osiedli, szkół, przychodni – podkreślił Wrona.
Według przedstawiciela miejskiej jednostki o rosnącej populacji dzików w mieście świadczy również rosnąca liczba kolizji drogowych, w których giną te zwierzęta. W 2021 roku było to 77 dzików, w 2026 roku, do listopada – 414.
Jak zaznaczył Wrona, uchwała nie skróciła czasu reakcji łowczych na zgłoszenia. Czas ten niezmiennie zależy od liczby zgłoszeń i dostępności łowczych, którzy mają także inne obowiązki, np. obsługę kolizji drogowych z udziałem zwierząt.
– Każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie, a Lasy Miejskie nie zakładają żadnych celów ilościowych dotyczących odłowu – dodał Wrona.
Miesiąc od wejścia w życie uchwały o odstrzale dzików – co dalej?
Przyjęta przez Sejmik Mazowsza uchwała dopuszcza dwie formy ograniczania populacji dzików w Warszawie – tzw. odstrzał redukcyjny i odłów zakończony uśmierceniem. Za jej przyjęciem zagłosowała większość uprawnionych radnych – 37. Przeciwko było dwoje radnych, czterej wstrzymali się od głosu. Zwolennicy niezwłocznego przyjęcia uchwały podkreślali jej znaczenie dla bezpieczeństwa Warszawian.
Pod koniec września przed siedzibą stołecznego urzędu na Placu Bankowym odbył się protest przeciwko przyjętej uchwale. Zgromadzeni pod hasłem "Dziki Zostają" sprzeciwiali się – ich zdaniem – nieuzasadnionej "eksterminacji" zwierząt. Obrońcy zwierząt liczyli wówczas na interwencję wojewody mazowieckiego, który – jak informowała nas Anna Janicka ze Stowarzyszenia "Prawnicy na Rzecz Zwierząt" – miał możliwość uchylenia uchwały w ciągu 30 dni od doręczenia mu jej. Mariusz Frankowski nie zdecydował się jednak na to.
Jak przyznała w rozmowie z RDC.pl Anna Janicka, obrońcy zwierząt nie poddają się i podejmują kolejne kroki prawne w celu unieważnienia uchwały. Reprezentowane przez nią stowarzyszenie wystąpiło w tej sprawie do Rzecznika Praw Obywatelskich, złożyło także skargę do Prokuratury Okręgowej w Warszawie.
– Podejmujemy wieloetapowe i wieloaspektowe działania. Niestety, w świetle obowiązującego prawa nie każdy może zaskarżyć uchwałę – wyjaśnia Anna Janicka. – Żeby organizacja mogła to zrobić, musi wykazać tzw. interes prawny. Jest to możliwe, ale dla organizacji – bardzo trudne. W przypadku analogicznej do mazowieckiej uchwały Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż organizacja – której statutowym celem jest ochrona zwierząt – nie ma owego interesu prawnego.
Jak wyjaśnia prawniczka, uchwałę w wojewódzkim sądzie administracyjnym może zaskarżyć prokurator lub RPO, którzy nie mają obowiązku wykazywać interesu prawnego. Jak informuje, "jeśli dwie instancje sądów administracyjnych nie uwzględnią takiej skargi, nie ma dalszej ścieżki unieważnienia uchwały".
Wątpliwości wobec przepisów
Uchwała Sejmiku opiera się na trzech przesłankach, które muszą zostać spełnione, samodzielnie lub łącznie, aby dzik mógł zostać zabity: m.in. trwałej utracie naturalnego lęku przed człowiekiem i regularnym pojawianiu się na terenach zurbanizowanych. Jak komentuje prawniczka, jej zdaniem kryteria te są jednak zbyt ogólne i trudne do zweryfikowania w terenie.
– W praktyce osoba wysłana do interwencji przy dzikim zwierzęciu musi za każdym razem podjąć decyzję, czy zaszły przesłanki określone w uchwale. Wydaje się, iż jest to bardzo trudne – wskazuje specjalistka ds. ochrony praw zwierząt.
Szczególne wątpliwości prawniczki budzi ocena behawioralna miejskich dzików. Zdaniem prawniczki wzywani do uśmiercania zwierząt łowczy mogą nie posiadać kompetencji niezbędnych do oceny, czy dzik faktycznie stwarza zagrożenie.
– Na miejsce powinien być kierowany specjalista od dzikich zwierząt, który na co dzień zajmuje się ich behawiorem. Tak naprawdę tylko taka osoba jest w stanie ocenić, czy zwierzę rzeczywiście utraciło lęk przed człowiekiem – podkreśla. Co więcej, Anna Janicka podnosi, iż uchwała może "wadliwie określać wykonawcę". W praktyce oznacza to, iż przepisy mogą nakładać obowiązek wykonania zadania (odłowu dzików) na podmiot, który według prawa nie ma takich uprawnień.
– Tylko lekarz weterynarii może podać zwierzęciu środek farmakologiczny w celu jego uśmiercenia, ale także uśpienia – podkreśla Janicka.
Zdaniem prawniczki kolejną problematyczną kwestią jest przesłanka o "regularnym pojawianiu się" zwierząt na terenach zurbanizowanych. Jak podkreśla ekspertka, ponieważ żyjące w miastach dziki nie są w żaden sposób oznakowane, niemożliwe jest rzetelne ustalenie, czy dany osobnik pojawia się w określonym miejscu systematycznie. Anna Janicka ostrzega, iż przekroczenie uprawnień wynikających z tak sformułowanej uchwały może choćby stanowić przestępstwo zabicia zwierzęcia niezgodnie z ustawą o ochronie zwierząt.
Dziki w Warszawie
Według szacunków w Warszawie żyje w tej chwili około 3,5-3,7 tysięcy dzików. Od 2022 roku do lata 2026 roku w stolicy zabito łącznie ponad 1,7 tys. osobników. Z powodu przepisów o afrykańskim pomorze świń (ASF) od 2017 roku odłowione zwierzęta nie mogą być wywożone poza miasto.
Według Anny Janickiej unijnie rozporządzenie o ASF może być zbyt restrykcyjnie interpretowane w polskiej wersji językowej.
– Obecnie ono nas blokuje, a można by je zmienić, wprowadzić wyjątki lub jeszcze raz pochylić się nad jego interpretacją i tłumaczeniem. Należałoby pogłębić ten trop – dodaje prawniczka.
Więcej o dzikach w Warszawie i sposobach ograniczania ich obecności piszemy w tym artykule.
