Wielka Sobota – święcenie pokarmów w Szczepanowie

W kościołach na terenie powiatu brzeskiego realizowane są obrzędy Wielkiej Soboty. Jedną z najważniejszych i najbardziej żywych tradycji jest święcenie pokarmów. W szczepanowskiej bazylice w tym dniu gromadzą się setki wiernych – nie tylko by poświęcić pokarm, ale przede wszystkim w zadumie pomodlić się przy Grobie Pańskim.

Przez lata w parafii Szczepanów od lat święcenie pokarmów odbywało się nie tylko w kościele parafialnym, ale także w domach kultury i budynkach parafialnych (m.in. w Sterkowcu, Wokowicach), remizach i prywatnych posesjach stanowiących tradycyjne miejsce spotkań parafian.

Sam zwyczaj znany jest w Kościele od Średniowiecza. Początkowo święcono wyłącznie baranka, później także mięso, jaja, ser, masło, ryby oraz liczne przyprawy i zioła. Mięso symbolizuje baranka paschalnego, chleb jest pamiątką rozmnożenia chleba przez Jezusa, a jajo – oznacza symbol rodzącego się życia i Zmartwychwstałego Chrystusa. Święcenie pokarmów wielkanocnych jest do dziś aktualne nie tylko w Polsce, ale również w innych krajach, na przykład w Austrii, w Bawarii i we Włoszech.

Symbolika Wielkiej Soboty oraz święcenia pokarmów

Wielka Sobota to szczególny dzień w tradycji chrześcijańskiej – czas ciszy, zadumy i oczekiwania na Zmartwychwstanie Chrystusa. Wierni odwiedzają kościoły, by adorować Najświętszy Sakrament oraz uczestniczyć w obrzędach przygotowujących do najważniejszych świąt w roku.

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych zwyczajów tego dnia jest święcenie pokarmów. Wierni przynoszą do kościołów koszyki wypełnione produktami, które znajdą się na wielkanocnym stole. Wśród nich nie może zabraknąć chleba, jajek, baranka, wędlin, chrzanu i soli – każdy z tych symboli ma swoje znaczenie. Chleb oznacza ciało Chrystusa i dostatek, jajko symbolizuje nowe życie, chrzan siłę i przezwyciężenie cierpienia, a sól chroni przed zepsuciem i złem.

Zwyczaj ten ma długą tradycję. Dawniej pokarmy święcono nie tylko w kościołach, ale także w domach zamożniejszych gospodarzy, przy kapliczkach czy krzyżach. Dziś wierni gromadzą się w świątyniach lub wyznaczonych miejscach, by wspólnie przeżyć ten moment.

Wielka Sobota to również dzień błogosławieństwa ognia i wody. Wieczorem rozpoczyna się uroczysta liturgia Wigilii Paschalnej. Przed kościołem rozpalany jest ogień, od którego zapala się paschał – symbol zmartwychwstałego Chrystusa. Następnie wierni uczestniczą w liturgii słowa, chrzcielnej oraz mszy świętej, podczas której po raz pierwszy od Wielkiego Postu rozbrzmiewa radosne „Alleluja”.

Poświęcona woda od wieków odgrywała istotną rolę w tradycji ludowej. Wierzono, iż chroni domowników, zwierzęta i plony. Używano jej przez cały rok – do kropienia domów, pól czy zwierząt.

Choć zwyczaje nieco się zmieniły, ich sens pozostaje ten sam – przygotowanie do Świąt Wielkanocnych nie tylko w wymiarze codziennym, ale przede wszystkim duchowym.

—

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego / bazylikaszczepanow.pl / IB

GALERIA ZDJĘĆ