3 tygodni temu
Czy Polacy rzeczywiście oszczędzają?
Sondaż IBRiS, przeprowadzony na zlecenie Polskiej Agencji Prasowej, pokazuje, iż troska o bezpieczeństwo finansowe ma charakter nie tylko deklaratywny. Ponad 80 proc. uczestników badania przyznało, iż w ciągu ostatnich 12 miesięcy odłożyło przynajmniej jednorazowo określoną kwotę pieniędzy. Jednocześnie 43 proc. respondentów zadeklarowało regularne odkładanie środków, a blisko 40 proc. podejmuje takie działania co najmniej kilka razy w roku.
Zebrane dane wskazują na stopniowy wzrost świadomości finansowej społeczeństwa. Co istotne, oszczędzanie coraz rzadziej ogranicza się wyłącznie do tradycyjnych form gromadzenia kapitału. Raport UCE Research oraz Ari10 pokazuje, iż aż 40 proc. polskich inwestorów w wieku od 18 do 25 lat miało doświadczenie z narzędziami rynku kryptowalut. W tej grupie pojęcia takie jak kurs eth pln przestały być domeną wąskiego grona entuzjastów technologii i stały się elementem szerszej debaty o dywersyfikacji oszczędności.
Motywacje stojące za oszczędzaniem
Badanie IBRiS pozwala również przyjrzeć się przyczynom, dla których Polacy decydują się odkładać pieniądze. Najczęściej wskazywaną motywacją pozostaje obawa przed nieprzewidzianymi zdarzeniami. Gromadzenie środków na tzw. czarną godzinę wskazało niemal 54 proc. ankietowanych, co potwierdza, iż bezpieczeństwo finansowe przez cały czas postrzegane jest jako kluczowa wartość.
Na drugim miejscu znalazły się cele związane z wypoczynkiem i podróżami, które wskazało 23,3 proc. respondentów. Trzecia pozycja należy do wydatków zdrowotnych, na które oszczędza 17,6 proc. badanych. Kolejne miejsca zajmują m.in. wsparcie dzieci i wnuków, cele długoterminowe, remonty nieruchomości, edukacja oraz zakupy większego sprzętu. Zestawienie zamyka chęć zakupu mieszkania, domu lub działki.
Choć badanie pokazuje wspólne tendencje, ostateczne motywy oszczędzania pozostają silnie uzależnione od indywidualnej sytuacji życiowej, potrzeb i planów poszczególnych gospodarstw domowych.
Choć badanie pokazuje wspólne tendencje, ostateczne motywy oszczędzania pozostają silnie uzależnione od indywidualnej sytuacji życiowej, potrzeb i planów poszczególnych gospodarstw domowych. Znaczenie mają m.in. poziom dochodów, stabilność zatrudnienia, sytuacja rodzinna oraz doświadczenia wyniesione z wcześniejszych okresów niepewności gospodarczej. Dla części respondentów oszczędzanie ma charakter prewencyjny i wynika z potrzeby zachowania kontroli nad finansami, inni traktują je jako narzędzie realizacji konkretnych planów w określonym horyzoncie czasowym. Warto również zauważyć, iż zmiany w otoczeniu ekonomicznym, w tym inflacja czy rosnące koszty życia, wpływają na przesuwanie priorytetów oraz modyfikację celów oszczędnościowych w trakcie ich realizacji.
Skuteczne oszczędzanie w praktyce
Eksperci zwracają uwagę, iż efektywność oszczędzania rośnie wraz z uporządkowaniem całego procesu. najważniejsze znaczenie ma jasno określony cel oraz realny horyzont czasowy jego realizacji. Takie podejście pozwala nie tylko monitorować postępy, ale także elastycznie reagować na zmiany sytuacji finansowej.
Istotnym elementem jest również dopasowanie wysokości odkładanych kwot do możliwości budżetowych. Podział celu na mniejsze, okresowe wpłaty – miesięczne lub tygodniowe – ułatwia zachowanie regularności i ogranicza ryzyko rezygnacji. W razie potrzeby plan może zostać zmodyfikowany, zarówno poprzez zmianę terminu realizacji, jak i korektę zakładanej kwoty.
Formy oszczędzania pozostają zróżnicowane. Obok produktów oferowanych przez instytucje finansowe część osób sięga po alternatywne rozwiązania, w tym kryptowaluty lub fizyczne metody zarządzania gotówką. Wybór konkretnego narzędzia zależy od indywidualnych preferencji, poziomu akceptowanego ryzyka oraz celu, jakiemu mają służyć zgromadzone środki.
Regularne monitorowanie postępów i kontrola wydatków wzmacniają skuteczność całego procesu. Ograniczenie impulsywnych zakupów, planowanie wydatków czy tworzenie list zakupowych to działania, które w dłuższej perspektywie sprzyjają budowaniu trwałych nawyków finansowych. Dla wielu osób właśnie konsekwencja w drobnych decyzjach okazuje się kluczowym czynnikiem prowadzącym do realizacji kolejnych celów oszczędnościowych.
Oszczędzanie a zmieniające się warunki gospodarcze
Na postawy Polaków wobec oszczędzania coraz silniej wpływają także czynniki makroekonomiczne. W ostatnich latach gospodarstwa domowe musiały mierzyć się z wysoką inflacją, rosnącymi kosztami życia oraz zmiennością stóp procentowych. Te uwarunkowania sprawiły, iż odkładanie pieniędzy przestało być wyłącznie elementem długofalowego planowania, a coraz częściej pełni funkcję bieżącego zabezpieczenia przed spadkiem siły nabywczej dochodów.
Zmiany te widoczne są również w strukturze oszczędności. Część gospodarstw domowych decyduje się na utrzymywanie rezerw w formach łatwo dostępnych, choćby kosztem niższych potencjalnych zysków. Inni z kolei poszukują rozwiązań pozwalających chronić wartość kapitału w dłuższym okresie, co sprzyja zainteresowaniu instrumentami o zróżnicowanym profilu ryzyka. W tym kontekście oszczędzanie coraz częściej łączy się z elementami inwestowania, a decyzje finansowe stają się bardziej świadome i selektywne.
Istotną rolę odgrywa także dostęp do informacji. Rosnąca liczba analiz, raportów oraz narzędzi cyfrowych umożliwia bieżące śledzenie sytuacji finansowej i porównywanie dostępnych opcji. Dla wielu osób oznacza to większą kontrolę nad domowym budżetem, ale również konieczność samodzielnej oceny ryzyka. Zjawisko to dotyczy zarówno tradycyjnych produktów oszczędnościowych, jak i alternatywnych form lokowania środków, w tym aktywów cyfrowych.
W efekcie oszczędzanie coraz rzadziej postrzegane jest jako jednorazowe działanie, a częściej jako proces wymagający regularnej analizy i dostosowywania do zmieniających się warunków ekonomicznych. To podejście sprzyja długoterminowej stabilności finansowej i wzmacnia odporność gospodarstw domowych na przyszłe wstrząsy gospodarcze.
Źródło: artykuł partnera, fot. Freepik
