4 dni temu
Szczupak kusi wędkarzy już od pierwszych cieplejszych dni, ale właśnie wtedy najłatwiej popełnić kosztowny i szkodliwy błąd. W Polsce szczupak ma okres ochronny, czyli czas, w którym nie wolno się na niego nastawiać ani zabierać złowionych ryb. Najbezpieczniej przyjąć, iż na większości wód PZW szczupaka nie łowimy od 1 stycznia do 30 kwietnia, a przed wyjazdem zawsze sprawdzamy zezwolenie na konkretną wodę.
Streszczenie artykułu:
- Na wielu wodach PZW szczupak jest chroniony od 1 stycznia do 30 kwietnia.
- Przepisy ogólne rozróżniają rodzaj wody, dlatego zawsze trzeba sprawdzić aktualne zezwolenie i regulamin łowiska.
- Okres ochronny chroni tarło, czyli moment, w którym szczupak jest wyjątkowo łatwy do namierzenia i złowienia.
- Celowe łowienie szczupaka w okresie ochronnym, także w formule catch and release, jest złym pomysłem i może naruszać przepisy.
- Przypadkowo złowionego szczupaka należy jak najszybciej i delikatnie wypuścić.
Kiedy trwa okres ochronny szczupaka?
Ogólne przepisy dla wód śródlądowych wskazują, iż szczupak jest chroniony w rzekach i zbiornikach zaporowych od 1 stycznia do 30 kwietnia, a w pozostałych wodach od 1 marca do 30 kwietnia [1]. W praktyce wielu wędkarzy łowi na wodach PZW, gdzie lokalne zezwolenia często zaostrzają zasady i przyjmują ochronę od początku roku.
Dlatego najrozsądniejsza odpowiedź brzmi tak. jeżeli jedziesz na wodę PZW, sprawdź aktualne zezwolenie okręgu, bo to ono może przesądzić o realnych zasadach nad danym jeziorem, rzeką czy zalewem [3]. Dotyczy to choćby dużych zbiorników zaporowych, takich jak Zalew Zegrzyński, Siemianówka czy Solina, gdzie presja na drapieżniki bywa ogromna.
| Rzeki i zbiorniki zaporowe | Od 1 stycznia do 30 kwietnia. | Nie wolno celowo łowić szczupaka w tym czasie. |
| Pozostałe wody śródlądowe | Od 1 marca do 30 kwietnia. | Sprawdź lokalne zezwolenie, bo zasady mogą być surowsze. |
| Wymiar ochronny | Najczęściej 50 cm w regulaminach wędkarskich. | Ryby krótsze należy natychmiast wypuścić. |
Czy lokalne przepisy mogą być surowsze?
Tak, i z mojego doświadczenia to właśnie ten szczegół najczęściej gubi wędkarzy. Jedno jezioro może mieć inne limity niż sąsiednie, choćby jeżeli leżą w tym samym regionie. Okręg, dzierżawca lub użytkownik rybacki może wprowadzić dłuższy okres ochronny, większy wymiar, górny wymiar ochronny albo całkowity zakaz zabierania szczupaka.
Dlaczego szczupak ma okres ochronny?
Szczupak trze się wcześnie, często wtedy, gdy wielu wędkarzy dopiero wyciąga spinningi po zimie. Ryby wchodzą na płytkie, szybciej nagrzewające się partie wody, do trzcin, zalanych traw, starorzeczy i spokojnych zatok. W takich miejscach są łatwiejsze do zlokalizowania niż latem, gdy rozchodzą się po większym obszarze.
Właśnie dlatego ochrona w tym czasie ma sens biologiczny. Dorosła samica może złożyć ogromną liczbę jaj, ale sukces tarła zależy od pogody, poziomu wody, roślinności i spokoju na tarlisku. o ile ryby są wtedy regularnie płoszone, holowane albo zabierane, rocznik szczupaka potrafi być wyraźnie słabszy.
Co dzieje się ze szczupakiem podczas tarła?
W okresie tarła szczupak nie zachowuje się jak typowy, letni drapieżnik stojący przy blacie roślinności i czekający na ofiarę. Jest skupiony na rozrodzie, często przebywa bardzo płytko i bywa mniej ostrożny. Moim zdaniem właśnie wtedy widać, czy traktujemy wodę jak wspólne dobro, czy jak miejsce do szybkiego wyniku.
Na Mazurach, w płytkich zatokach porośniętych zeszłoroczną trzciną, nietrudno zobaczyć spławiające się szczupaki wczesną wiosną. To piękny widok, ale nie zaproszenie do łowienia. Taka obserwacja uczy więcej niż niejedna wyprawa z pudełkiem pełnym przynęt, bo pokazuje, jak mocno ryba zależy od ciszy i stabilnej wody.
Okres ochronny szczupaka – kiedy nie wolno łowić szczupaka i dlaczego? (fot. Wikimedia Commons)Czy można łowić szczupaka metodą catch and release w okresie ochronnym?
Nie polecam i nie traktuję tego jako obejścia zasad. Okres ochronny oznacza, iż nie wolno celowo poławiać danego gatunku, a nie tylko zabierać go do domu. choćby jeżeli planujesz wypuścić szczupaka, sam hol, odhaczanie i kontakt z suchą dłonią mogą osłabić rybę w najważniejszym momencie sezonu [2].
Problemem jest też intencja. o ile w kwietniu prowadzisz duże gumy przy trzcinach, w miejscu znanym z tarła szczupaka, trudno przekonująco twierdzić, iż liczysz wyłącznie na okonia. Oczywiście przypadkowe przyłowy się zdarzają, zwłaszcza na rzekach i jeziorach mieszanych gatunkowo, ale wtedy liczy się szybka reakcja.
Gdy przytrafi się przypadkowy przyłów szczupaka:
- Nie fotografuj ryby na brzegu, jeżeli nie jest to konieczne.
- Nie wkładaj palców pod pokrywy skrzelowe.
- Odhacz szczupaka w wodzie albo tuż nad podbierakiem.
- Wypuść rybę natychmiast, bez ważenia i mierzenia dla pamiątki.
U mnie sprawdza się prosta zasada. W okresie ochronnym unikam miejsc i przynęt, które wyraźnie zwiększają szansę kontaktu ze szczupakiem. To uczciwsze wobec ryb i spokojniejsze dla wędkarza, bo nie trzeba później tłumaczyć się przed strażą rybacką ani własnym sumieniem.
Jak przygotować się do łowienia po zakończeniu ochrony?
Po zakończeniu ochrony szczupak nie zawsze żeruje tak agresywnie, jak chcielibyśmy po zimowej przerwie. Część ryb regeneruje się po tarle, część stoi płytko, a część schodzi na pierwsze spady. Na początku maja najczęściej szukam ich tam, gdzie płytka woda sąsiaduje z bezpieczną głębią.
Dobrym tropem są krawędzie roślin, wejścia do zatok, okolice pomostów, zalane krzaki oraz spokojniejsze odnogi rzek. Na dużych jeziorach szczupak często trzyma się drobnicy, więc warto obserwować ukleje, płocie i wzdręgi. Gdy biała ryba nerwowo rozprasza się pod powierzchnią, drapieżnik zwykle nie jest daleko.
Przed pierwszym wyjazdem po zakończeniu ochrony sprawdź:
- Aktualny okres ochronny w zezwoleniu na daną wodę.
- Wymiar dolny i ewentualny wymiar górny szczupaka.
- Limit dobowy i zasady zabierania ryb.
- Strefy wyłączone z wędkowania, szczególnie w rejonie tarlisk.
Jakie przynęty wybrać po okresie ochronnym?
Na starcie sezonu nie przesadzam z rozmiarem przynęt. Często lepiej działa średnia guma, wolno prowadzony jerk albo płytko schodzący wobler niż wielka przynęta ciągnięta gwałtownie przez zatokę. W chłodnej wodzie szczupak potrafi zaatakować leniwie, dlatego daję mu czas i prowadzę zestaw spokojniej.
Na rzekach, takich jak Warta czy Odra, po majówce lubię obławiać klatki, napływy główek i spokojniejsze cofki. W jeziorach szukam pierwszych pasów roślinności. Nie polecam zaczynać od nerwowego biegania po brzegu. Lepiej przeczytać wodę, zobaczyć wiatr, drobnicę i temperaturę przy brzegu.
Jakie błędy najczęściej prowadzą do złamania przepisów?
Najczęstszy błąd jest banalny. Wędkarz pamięta ogólną datę z internetu, ale nie sprawdza zezwolenia na konkretną wodę. Tymczasem lokalny regulamin może wprowadzać inne zasady, zwłaszcza na łowiskach z dużą presją albo tam, gdzie użytkownik próbuje odbudować populację szczupaka.
Drugi błąd to mylenie zakazu zabierania z zakazem łowienia. o ile gatunek jest w okresie ochronnym, nie nastawiamy się na niego celowo. Wypuszczenie ryby nie zmienia faktu, iż została złowiona w czasie, w którym powinna mieć spokój. To ważne nie tylko prawnie, ale też etycznie.
Najbardziej ryzykowne zachowania nad wodą to:
- Łowienie dużymi przynętami w trzcinach podczas ochrony szczupaka.
- Tłumaczenie celowego łowienia hasłem catch and release.
- Brak znajomości lokalnego zezwolenia i mapy obrębu ochronnego.
- Przetrzymywanie przypadkowo złowionej ryby do zdjęcia.
- Mierzenie szczupaka na suchym piasku, betonie albo trawie.
Warto pamiętać, iż przepisy nie są po to, aby psuć wędkarzom sezon. One mają sprawić, iż za kilka lat przez cały czas będziemy mieli co łowić. Szczupak rośnie szybko, ale potrzebuje udanego tarła i rozsądnej presji. Bez tego choćby najlepsze zarybienia nie zastąpią naturalnej, zdrowej populacji.
Podsumowanie
Moim zdaniem okres ochronny szczupaka to jedna z tych zasad, które naprawdę warto traktować poważnie, choćby jeżeli akurat mamy nową przynętę i wielką ochotę sprawdzić ją przy trzcinach. Z mojego doświadczenia wynika, iż cierpliwość wraca nad wodą z nawiązką. Kiedy damy rybom spokojnie odbyć tarło, późniejsze majowe i czerwcowe łowienie ma zupełnie inny smak. Wolę poczekać kilka tygodni i łowić z czystą głową, niż szukać luk w regulaminie.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Poniżej zebrałam krótkie odpowiedzi na pytania, które najczęściej wracają przed rozpoczęciem sezonu szczupakowego. Warto potraktować je jako praktyczną ściągę, ale nie jako zamiennik lokalnego zezwolenia. Nad wodą liczą się przepisy adekwatne dla konkretnego łowiska, dlatego przed wyjazdem zawsze warto poświęcić kilka minut na ich sprawdzenie.
Od kiedy można łowić szczupaka po okresie ochronnym?
Najczęściej od 1 maja, jeżeli lokalne przepisy nie wprowadzają dłuższej ochrony. Przed pierwszym wyjazdem sprawdź zezwolenie okręgu lub regulamin łowiska.
Czy w okresie ochronnym wolno łowić szczupaka i od razu go wypuścić?
Nie należy celowo łowić szczupaka w okresie ochronnym, choćby z zamiarem wypuszczenia. Catch and release nie znosi zakazu połowu gatunku chronionego.
Co zrobić, jeżeli szczupak weźmie przypadkiem podczas ochrony?
Trzeba go jak najszybciej i możliwie najdelikatniej wypuścić. Najlepiej odhaczyć rybę w podbieraku lub w wodzie, bez sesji zdjęciowej.
Czy okres ochronny szczupaka jest taki sam na każdej wodzie?
Nie zawsze. Przepisy ogólne dają podstawę, ale lokalne zezwolenia mogą być surowsze. Dotyczy to szczególnie wód PZW, łowisk specjalnych i zbiorników o dużej presji.
Jaki jest wymiar ochronny szczupaka?
W wielu regulaminach wędkarskich przyjmuje się 50 cm jako dolny wymiar ochronny. Zawsze sprawdź jednak lokalne zasady, bo mogą pojawić się także wymiary górne.
Bibliografia. [1] Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 listopada 2001 r. w sprawie połowu ryb oraz warunków chowu, hodowli i połowu innych organizmów żyjących w wodzie, Dz.U. 2001 nr 138 poz. 1559 z późn. zm. [2] Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym. [3] Regulamin amatorskiego połowu ryb PZW oraz aktualne zezwolenia i uchwały adekwatnych okręgów lub użytkowników rybackich.
