To będzie wielki krok do utworzenia rezerwatu przyrody na terenie Wrocławia. Wrocławskie Inwestycje ogłosiły przetarg na rewitalizacje fragmentu Pól Osobowickich! Projekt otrzymał ponad 14,8 mln zł dofinansowania ze środków Unii Europejskiej.
Przez ponad sto lat służyły miejskiej gospodarce komunalnej. Dziś Pola Osobowickie są jednym z najcenniejszych przyrodniczo terenów regionu.
Historia Pól Osobowickich jest wyjątkowa. Od przełomu XIX i XX wieku przez ponad sto lat funkcjonowała tu wrocławska oczyszczalnia ścieków. Specyficzny sposób użytkowania terenu i długotrwały dopływ ścieków wpłynęły na kształtowanie się unikalnych zbiorowisk roślinnych oraz cennych siedlisk wodno-błotnych. Na obszarze Pól występuje 206 cennych gatunków roślin, grzybów i porostów oraz zwierząt.
Obszar ten jest szczególnie cenny ze względu na występujące tam gatunki ptaków. Najcenniejszymi występującymi gatunkami ptaków są: podróżniczek, jarzębatka, derkacz, lerka, bocian biały, błotniak stawowy, łabędź krzykliwy, dzięcioł średni, dzięcioł czarny, czapla biała, żuraw i gąsiorek. Na polach Irygacyjnych występuje łącznie 428 gatunków roślin, 19 z nich to gatunki cenne - w tym 6 objętych jest ochroną prawną. To m.in. czosnek kątowy i wężowy, salwinia pływająca, róża francuska. Dodatkowo na polach występuje także Turzyca Bueka – gatunek uznany za wymarły na Dolnym Śląsku.
Sarny to jedne z licznych zwierząt żyjących w tym miejscu Na polach występuje co najmniej 180 gatunków zwierząt. Wśród nich są 22 ssaki objęte ochroną - to m.in. bóbr europejski, mopek zachodni czy karlik drobny. Są także 4 chronione gatunki gadów - m.in. jaszczurka zwinka czy jaszczurka żyworodna oraz 10 chronionych gatunków płazów - ropucha zielona, kumak nizinny, rzekotka drzewna.
Projekt zakłada częściową rewitalizację przyrodniczą i hydrotechniczną obszaru. Jednym z jej kluczowych elementów będzie budowa płytkiego, jak najbardziej naturalnego zbiornika retencyjnego z otwartym lustrem wody. Powstanie również wyspa lęgowa oraz pryzma ziemna, która stworzy dogodne warunki do rozrodu ptaków. To wszystko zostanie ulokowane w wyschniętym starorzeczu a zasilane będzie przez przebiegające tam naturalne cieki wodne.
System hydrologiczny uzupełni 8 zastawek na rowach melioracyjnych. Dzięki nim możliwe będzie sterowanie poziomem wody w zależności od aktualnych warunków hydrologicznych.
– Głównym celem projektu pt. „Pola Osobowickie - utrzymanie terenów podmokłych i związanej z nimi bioróżnorodności oraz utworzenie atrakcyjnego obszaru edukacyjno-rekreacyjnego dla mieszkańców Wrocławia, Dolnego Śląska i turystów” jest ochrona i wzmocnienie bioróżnorodności oraz rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury na obszarze Pól Osobowickich, które ze względu na swoje walory unikatowe walory przyrodnicze stanowią istotny element lokalnej sieci ekologicznej – mówi Piotr Paś, prezes Wrocławskich Inwestycji.
Pola Osobowickie to niezwykłe miejsce we Wrocławiu Inwestycja obejmie również remediację gruntów w miejscach, w których stwierdzono historyczne zanieczyszczenia. Prace będą prowadzone zgodnie z decyzjami Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, a ich celem będzie usunięcie zanieczyszczeń i przywrócenie gruntom adekwatnych funkcji. Całość prac będzie przebiegać pod ścisłym i stałym nadzorem przyrodniczym i hydrologicznym.
– Planowany zbiornik będzie miał 6,40 ha powierzchni lustra wody. Zostanie podzielony na strefę wschodnią i zachodnią, ze spiętrzeniami oraz wypłyceniami przybrzeżnymi. W jego centralnej części powstanie wyspa przeznaczona dla ptactwa wodno-błotnego. Ważnym elementem inwestycji będzie również pryzma ziemna o powierzchni ok. 4 ha. Jej ukształtowanie zostało zaplanowane z uwzględnieniem potrzeb żołny – ptaka, który zakłada kolonie lęgowe w stromych, odsłoniętych skarpach. Część nasypu pozostanie więc nieporośnięta. Stroma, niemal pionowa skarpa o wysokości od 2 do 3 metrów stworzy ptakom warunki do wykonania nor lęgowych. Pozostała część nasypu zostanie odpowiednio ustabilizowana, aby ograniczyć erozję – opowiada Wojciech Kaim, kierownik projektu z Wrocławskich Inwestycji.
Zarówno zbiornik z wyspą, jak i pryzma pozostaną zamknięte dla zwiedzających. To celowe rozwiązanie - najważniejsze będzie zapewnienie zwierzętom spokojnych i bezpiecznych miejsc do życia i rozrodu. Rewitalizacja nie będzie polegała wyłącznie na wykonaniu urządzeń hydrotechnicznych. istotną częścią projektu będzie odtworzenie odpowiedniej roślinności. Wzdłuż brzegów zbiornika zaplanowano nasadzenia roślin pływających, zanurzonych i wynurzonych. Pojawią się między innymi: jeżogłówka gałęzista, kosaniec żółty, sitowie leśne, niezapominajka błotna, turzyce, strzałka wodna, łączeń baldaszkowaty, salwinia pływająca, kotewka orzech wodny, lilia wodna i osoka aloesowata.
Planowana inwestycja jest także ważnym krokiem w kierunku objęcia Pól Osobowickich ochroną rezerwatową. Pod koniec października 2025 roku Prezydent Wrocławia i Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska podpisali list intencyjny dotyczący utworzenia na tym terenie rezerwatu przyrody.
Ewentualne utworzenie rezerwatu nie oznaczałoby całkowitego zamknięcia terenu. Ruch turystyczny i spacerowy odbywałby się jednak w sposób kontrolowany – po wyznaczonych ścieżkach edukacyjnych i w punktach obserwacyjnych. Najcenniejsze fragmenty pozostałyby wyłączone z ruchu, aby ograniczyć presję na przyrodę.
Całkowita wartość inwestycji szacowana jest na ponad 20 milionów złotych. Projekt otrzymał 14 861 092,30 zł dofinansowania ze środków Unii Europejskiej w ramach działania „Ochrona przyrody i klimatu – Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych Wrocławskiego Obszaru Funkcjonalnego” z Programu Fundusze Europejskie dla Dolnego Śląska 2021–2027.
W ramach przyznanego dofinansowania kwota 13 336 877,71 zł stanowi finasowanie UE, a kwota 1 524 214,59 zł współfinansowanie krajowe z budżetu państwa.
Inwestycja ma znaczące wsparcie Unii Europejskiej 
