9 godzin temu
Wacław Broda kupił dwadzieścia trzy metry siatki ogrodzeniowej, zamek do bramy za sto dziewięćdziesiąt złotych i pojechał do schroniska w Piasecznie po psa. Miał sześćdziesiąt jeden lat, trzydzieści z nich przepracował jako brygadzista w tartaku pod Grójcem, ostatnie osiem — jako stróż nocny w tym samym zakładzie. Ręce miał takie, iż mógłby nimi przytrzymać drzwi ciężarówki. I nic więcej mu w życiu nie było potrzeba, dopóki na jego prawym ramieniu nie usiadł kot.
Siedział wtedy na plastikowym krześle w korytarzu schroniska i bał się poruszyć. Na kolanach trzymał teczkę z dokumentami owczarka — dwuletniego, silnego, o spokojnym spojrzeniu. Po niego tu przyjechał. Kota w tej teczce nie było i, sądząc po wszystkim, kot wcale nie zamierzał się tym przejmować.
Godzinę wcześniej wszystko było proste.
Na jego ulicy w Tarczynie tej jesieni obrobiono trzy garaże. Sąsiadowi zza płotu zabrali spawarkę i kosę spalinową, na końcu ulicy zniknęły dwa rowery i kanister z benzyną. Wacław jeszcze w lipcu przykręcił nad bramą kamerkę za sto dwadzieścia złotych, ale kamerka tylko nagrywała. W tartaku miał alarm, przycisk napadowy i kolegę w drugim wagonie. W domu — bramę, zamek i ciszę.
— Potrzebujesz psa — powiedział mu wtedy szwagier Zenon. — Żywego. Żeby szczekał.
I tak Wacław znalazł się we wtorek, o wpół do jedenastej, w schronisku przy szosie na Górę Kalwarię.
Za ladą siedziała młoda kobieta w niebieskim polarze. Na identyfikatorze: „Basia". Podniosła głowę, zobaczyła gościa i mimowolnie się wyprostowała.
— Dzień dobry. Psa potrzebuję — powiedział Wacław.
— Jakiego konkretnie?
— Dużego. Do podwórka. Żeby szczekał i obcych nie wpuszczał.
Basia sięgnęła po segregator.
— Psy mamy, pokażę. A kota by pan nie rozważył? Mamy teraz kilka bardzo łagodnych…
Wacław skrzywił się. Nie ze złością — po prostu tak, jakby w środku suchego dnia ktoś zaproponował mu parasol.
— Basiu — zerknął na identyfikator — z kota na podwórku pożytek jak z zeszłorocznego śniegu. Bez urazy.
— A jakie tam urazy — odparła i schowała uśmiech za segregatorem.
Poprowadziła go długim korytarzem. Po obu stronach stały klatki z kotami, ale Wacław choćby głowy w tamtą stronę nie odwrócił. Na zewnątrz był październik: mżawka, mgła znad pól, kałuże pod nogami. Psy zaczęły ujadać, gdy tylko otworzyły się drzwi. Ktoś przyciskał nos do siatki, ktoś biegał wzdłuż ogrodzenia. Wacław podchodził do każdej klatki i pytał krótko. Wiek. Zdrowie. Charakter. Jak zachowuje się w nocy.
Przy przedostatnim boksie Basia się zatrzymała.
— Tu. Reks, dwa lata. Właściciele wyjechali, zostawili go sąsiadom, sąsiedzi przywieźli do nas.
Wacław przykucnął. Pies podszedł, powąchał palce przez siatkę i się nie cofnął.
— Można się z nim przejść?
— Oczywiście. Wypiszę tylko pozwolenie na spacer. Proszę zaczekać chwilę przy wejściu.
Wacław wrócił do środka i powoli poszedł korytarzem z powrotem. Ręce w kieszeniach, krok ciężki. Minął tablicę ogłoszeń. I znów znalazł się przy klatkach z kotami. Skrajne drzwiczki były uchylone — akurat wymieniano tam miski.
I wtedy usłyszał dźwięk. Coś pomiędzy skrzypieniem furtki a gruchaniem gołębia. Krótkie, natarczywe. I skierowane wprost do niego.
Wacław się zatrzymał. Na górnej półce siedział szary kot. Zwyczajny, ani chudy, ani gruby. Ale oczy miał jaskrawozielone, z tym samym wyrazem, z jakim doświadczony gracz patrzy na stół, już wiedząc, jak się to skończy.
Kot patrzył prosto na niego. Nie na Basię. Nie na osobę z miskami. Na tego wielkiego, brodatego mężczyznę.
Wacław nie zdążył nic zrobić. Kot skoczył. Precyzyjnie, bez wahania, jakby wcześniej wymierzył odległość. Miękko wylądował na ramieniu, wbił pazury w gruby materiał kurtki i usadowił się tak spokojnie, jakby całe życie tylko to robił. A potem zaczął mruczeć. Głośno. Na cały korytarz.
— A tobie co? — zdołał tylko wykrztusić Wacław.
Kot potarł policzkiem o jego brodę.
Przez trzydzieści lat Wacław ścinał drzewa, krył dachy, naprawiał ciągniki i raz razem z dwoma mężczyznami wyciągnął z błota załadowaną ciężarówkę. A zdjąć z ramienia cztery kilogramy kota okazało się zadaniem zupełnie innej kategorii. Najpierw działał ostrożnie. Podsunął dłoń pod brzuch kota i pociągnął w dół. Kot przycisnął się do kurtki jeszcze mocniej, mruczenie stało się głośniejsze, a pazury weszły w materiał głębiej.
— Słuchaj — powiedział Wacław. — Pomyliłeś adres.
Kot zmrużył oczy z zadowoleniem.
Wtedy Wacław objął go obiema rękami. Kot uwolnił jedną łapę i natychmiast zaczepił drugą o kieszeń piersiową. Zrobiło się tylko gorzej: teraz wisiał na kurtce jak alpinista na skale, a prawa fizyki najwyraźniej go nie dotyczyły.
Zza rogu wyszła Basia z papierami. Zobaczyła Wacława. Zobaczyła kota. Zatrzymała się. Na jej twarzy pojawiło się najpierw zdziwienie, potem zrozumienie, a dalej zaczęła się rozpaczliwa walka z chęcią wybuchnięcia śmiechem.
— Co to ma być? — spytał Wacław.
— To Faraon — powiedziała Basia, przygryzając wargę. — Jest u nas od czerwca. W ogóle do ludzi nie podchodzi.
— No i proszę. Do mnie podszedł.
Zrobił jeszcze jedną próbę. Faraon wywinął się, jakby zamienił się w ciecz, przeniósł się z ramienia wprost na kark i po chwili leżał tam jak szary kołnierz. Ciepły, głośny i zupełnie nieskory do zejścia.
— Może pan usiądzie? — zaproponowała ostrożnie Basia. — Czasem same schodzą, jak się trochę poczeka.
Wacław spojrzał na nią, spróbował zerknąć na kota kątem oka i ciężko opadł na plastikowe krzesło pod ścianą.
Minęła minuta. Kot został na miejscu. Minęło jeszcze pięć. Faraon przesunął się z karku z powrotem na ramię, urządził się wygodniej i zaczął rytmicznie przebierać łapami po kurtce — pazury to się pokazywały, to chowały, jak tłoki małego silnika.
Wacław odchrząknął.
— On zawsze taki jest?
Basia usiadła obok i położyła segregator na kolanach.
— Nie. W ogóle nie. Trafił do nas z mieszkania. Właściciele wyjechali i zamknęli drzwi. Po prostu zamknęli i pojechali.
— A kot?
— A kot został.
Wacław przestał się marszczyć.
— Ile tam siedział?
— Jedenaście dni. Sąsiedzi zza ściany usłyszeli, iż krzyczy.
Oboje zamilkli.
— Kiedy w końcu otworzono drzwi — powiedziała Basia ciszej — siedział w przedpokoju. Nie w pokoju, nie pod wanną, nie za szafą. W przedpokoju, pyskiem do drzwi. Jakby dalej czekał, iż wrócą.
Wacław nic nie odpowiedział. Znał to uczucie — siedzieć w pustym domu i patrzeć na drzwi, licząc dni.
Ja, Zenon Kubalski, jestem szwagrem Wacława, mężem jego siostry Danuty, i to ja go do tego doprowadziłem — nie do schroniska, tylko do tej całej historii z psem. Mam warsztat samochodowy w Tarczynie, znam Wacława czterdzieści lat, od kiedy chodziliśmy razem do jednej klasy w Grójcu, i powiem tak: nikt nie zna go lepiej ode mnie, i dlatego to, co się stało dalej, mnie akurat wcale nie zdziwiło.
Zadzwonił do mnie tego samego wieczoru. Nie o psie. O kocie.
— Zenek — powiedział w słuchawce takim głosem, jakby przyznawał się do czegoś wstydliwego — ja go wziąłem.
— Kogo wziąłeś?
— No kota.
Roześmiałem się tak, iż upuściłem klucz nastawny na podłogę warsztatu. Bo ja Wacława pamiętam jeszcze z czasów, kiedy jego ojciec, stary Broda, utopił w stawie miot kociąt, bo „po co w gospodarstwie tyle pysków do karmienia", a Wacław, wtedy dwunastoletni, trzy dni się do niego nie odzywał. On nie nienawidził kotów. On się ich bał. Bał się, iż znowu coś pokocha, a to zniknie.
— A pies? — spytałem.
— Pies zostanie w schronisku jeszcze tydzień. Wezmę go w sobotę.
— To bierzesz oboje?
— A co, nie stać mnie?
Nie było go stać na nic więcej niż na jedną miskę i jeden worek karmy, ale nie o to w tym wszystkim chodziło.
Reks, ten owczarek, przyjechał do niego w sobotę, tak jak planował. Zamek do bramy Wacław założył jeszcze w środę. Ale to, co się działo w domu przez te dwa dni pomiędzy przywiezieniem Faraona a przywiezieniem psa, opowiedziała mi potem moja żona, bo Wacław akurat jej to zdradził, a mnie nigdy by w życiu nie powiedział wprost.
Faraon pierwszej nocy nie spał w kuchni, gdzie Wacław mu przygotował koszyk. Wszedł do sypialni, wskoczył na łóżko i usiadł na piersi Wacława, dokładnie tam, gdzie serce. I tak przesiedział do rana. Wacław się bał ruszyć — mówił, iż mu ręka zdrętwiała od leżenia bez ruchu, ale kota nie zrzucił.
Reks i Faraon przez pierwszy tydzień obwąchiwali się przez uchylone drzwi kuchni, jakby negocjowali warunki rozejmu. Potem, jak to bywa, przestali się tym przejmować i po prostu zaczęli żyć w tym samym domu.
Rok później zadzwoniła do mnie Basia ze schroniska — dawaliśmy tam razem pieniądze na budę dla psów, znam ją, bo pomagam schronisku naprawiać samochód służbowy za friko. Powiedziała, iż Wacław znowu przyjechał. Tym razem po nic konkretnego. Po prostu wszedł do korytarza i usiadł na tym samym krześle, żeby jedna z klatek — ta z najstarszym, najbardziej pokiereszowanym kotem, którego nikt nie chciał od trzech lat — miała choć godzinę towarzystwa.
Nie zabrał go tego dnia. Ale wrócił za tydzień z dokumentami. Stary kot, imię Kaszub, jedenaście lat, bez jednego oka, wyleczona rana po postrzale z wiatrówki. Wacław podpisał papiery przy tej samej ladzie, przy której rok wcześniej mówił, iż z kota pożytek jak z zeszłorocznego śniegu.
Zapytałem go później, dlaczego akurat ten, skoro było tam młodsze i ładniejsze.
— Bo nikt inny by go nie wziął, Zenek — odpowiedział. — A ja już wiem, jak to jest, siedzieć i czekać, iż ktoś wróci.
Dziś na jego podwórku w Tarczynie szczeka Reks, kiedy ktoś obcy podchodzi do bramy. W kuchni na parapecie leżą dwa koty, jeden z nich bez oka, i patrzą, jak Wacław robi herbatę. Nikt tam nic już nie ukradnie — nie dlatego, iż zamek jest lepszy, tylko dlatego, iż światło w oknach pali się teraz do późna, a wcześniej nie paliło się wcale.
