Kiedy szczupak ma tarło? Zachowanie ryby przed i po okresie rozrodu

2 miesięcy temu

Zdjęcie: Szczupak trzymany w dłoniach wędkarza nad wodą podczas wiosennych połowów

Szczupak odbywa tarło bardzo wcześnie, najczęściej wtedy, gdy większość wędkarzy dopiero zaczyna myśleć o wiosennych wyprawach. W polskich wodach przypada to zwykle na przełom marca i kwietnia, choć w ciepłych, płytkich zbiornikach może ruszyć wcześniej, a w chłodnych jeziorach przeciągnąć się później. Najważniejsza nie jest data w kalendarzu, ale temperatura wody, poziom zalanych płycizn i dostęp do roślinności. jeżeli rozumiesz ten rytm, łatwiej przewidzisz, dlaczego szczupak przed tarłem bywa kapryśny, a po nim często żeruje krótko, ale bardzo zdecydowanie.

Streszczenie artykułu:

Szczupak najczęściej trze się przy temperaturze wody około 2 do 5°C, zwykle na płytkich, zacisznych stanowiskach z roślinnością.
W Polsce okres ochronny szczupaka standardowo trwa od 1 stycznia do 30 kwietnia, ale zawsze trzeba sprawdzić lokalny regulamin łowiska [1].
Przed tarłem ryby zbliżają się do płycizn, ale nie zawsze intensywnie żerują. Często reagują krótkimi, nerwowymi atakami.
Po tarle szczupak potrzebuje czasu w regenerację, a później szuka łatwej zdobyczy przy trzcinach, zatokach i pierwszych spadach dna.
Największy błąd to traktowanie tarła jak okazji do łowienia. To moment, w którym rozsądek i etyka są ważniejsze niż zdjęcie z dużą rybą.

Kiedy szczupak ma tarło w polskich wodach?

Szczupak rozpoczyna tarło jako jeden z pierwszych drapieżników (fot. 1). Najczęściej dzieje się to, gdy woda osiąga około 2 do 5°C. W praktyce oznacza to zwykle marzec albo kwiecień, ale widziałam różnice choćby między dwoma wodami położonymi kilkanaście kilometrów od siebie. Płytki staw nagrzewa się szybko, a głębokie jezioro długo trzyma zimową temperaturę.

Ryby wybierają miejsca płytkie, spokojne i możliwie osłonięte od fali. Klasyczne tarliska to zalane łąki, płytkie zatoki, trzcinowiska, starorzecza, rozlewiska rzeczne i cofki zbiorników zaporowych. Często wystarcza im woda o głębokości kilkudziesięciu centymetrów, jeżeli jest tam roślinność, do której może przylgnąć ikra.

Temperatura ważniejsza niż data

Jeżeli zima jest łagodna, szczupaki potrafią szybciej wejść na tarliska. Gdy marzec jest zimny, a nocami wraca mróz, rozród przesuwa się w czasie. Dlatego nie ufam sztywnej dacie bardziej niż wodzie. Patrzę na temperaturę, poziom rzeki, kolor wody i obecność drobnicy przy brzegu.

W Polsce szczupak jest standardowo objęty okresem ochronnym od 1 stycznia do 30 kwietnia [1]. To ważne, bo właśnie wtedy przypada najczulszy etap jego cyklu. Lokalne zasady mogą być bardziej restrykcyjne, dlatego przed wyprawą zawsze warto sprawdzić regulamin konkretnego okręgu, łowiska specjalnego albo gospodarza wody.

Dlaczego szczupak rozmnaża się tak wcześnie?

Wczesne tarło szczupaka nie jest przypadkiem. Ta ryba wykorzystuje przewagę czasu. Gdy dorosłe osobniki kończą rozród, inne gatunki dopiero szykują się do tarła. Dla wyczerpanego drapieżnika oznacza to później dostęp do łatwiejszego pokarmu, a dla młodego szczupaka niemal idealny start w sezon.

Narybek szczupaka rozwija się szybko. Najpierw korzysta z drobnego planktonu i larw owadów, ale bardzo wcześnie zaczyna interesować się młodymi rybami. Gdy ma zaledwie kilka centymetrów, ryby stają się coraz ważniejszą częścią jego menu. To tłumaczy, dlaczego gatunek tak mocno zależy od dobrze zachowanych płycizn i naturalnych tarlisk.

Etap Co dzieje się ze szczupakiem Co to mówi wędkarzowi

Przed tarłem	Ryby przesuwają się ku płyciznom i oszczędzają energię.	Aktywność bywa krótka i trudna do przewidzenia.
Tarło	Samice składają ikrę w spokojnych miejscach z roślinnością.	Tarlisk nie należy niepokoić ani penetrować.
Po tarle	Szczupak regeneruje siły i stopniowo wraca do polowania.	Po okresie ochronnym warto szukać go blisko płycizn.

Ikra szczupaka jest stosunkowo duża, przezroczysta i bursztynowa. Samica może złożyć dziesiątki tysięcy ziaren na każdy kilogram masy ciała, ale to nie znaczy, iż sukces rozrodu jest pewny. Wahania poziomu wody, zniszczone rośliny, zamulenie i presja człowieka potrafią zniweczyć ogromny wysiłek ryb.

Jak zachowuje się szczupak przed tarłem?

Przed tarłem szczupak nie zachowuje się jak jesienny rozbójnik, który bez wahania dobija do dużej przynęty. W jego zachowaniu czuć napięcie. Ryby stoją bliżej przyszłych tarlisk, przemieszczają się krótszymi odcinkami i często trzymają się miejsc, w których mają osłonę oraz łatwą drogę na płytką wodę.

W cieplejsze dni można zauważyć więcej życia przy brzegu. Drobna ryba wchodzi w zatoki, woda nad ciemnym dnem szybciej łapie temperaturę, a szczupak krąży w pobliżu. Nie zawsze jednak oznacza to regularne żerowanie. Czasem atak jest bardziej odruchem terytorialnym niż głodem.

Najczęstsze sygnały zbliżającego się tarła:

szczupaki pojawiają się przy płytkich zatokach, trzcinach i zalanych trawach (fot. 2).
duże samice stają się ciężkie i mniej skłonne do długiego pościgu.
mniejsze samce kręcą się bliżej brzegów i reagują szybciej na zmiany pogody.
brania, jeżeli występują legalnie przed okresem ochronnym, są często krótkie i punktowe.

Co widzę nad wodą najczęściej

Z mojego doświadczenia najbardziej mylące są słoneczne dni po zimnym okresie. Woda przy brzegu wygląda wtedy obiecująco, ale szczupak potrafi tylko odprowadzić przynętę albo lekko ją trącić. Nie interpretuję tego jako porażki. To po prostu ryba, która ma teraz inne priorytety niż agresywne polowanie.

Co dzieje się ze szczupakiem podczas tarła?

Podczas tarła szczupaki wchodzą bardzo płytko. Zdarza się, iż ryby widać z brzegu, szczególnie w spokojnych zatokach, rozlewiskach i starorzeczach. Samica zwykle jest większa, a wokół niej mogą kręcić się mniejsze samce. Całe widowisko wygląda efektownie, ale jest też wyjątkowo delikatne.

Tarło odbywa się najczęściej wśród roślinności (fot. 3). Ikra słabo przytwierdza się do podłoża, dlatego znaczenie mają spokojna woda, brak mocnej fali i stabilny poziom zbiornika. Gdy woda gwałtownie opada, część złożonej ikry może zostać poza bezpieczną strefą. Gdy tarlisko jest deptane, niszczone lub mącone, straty również rosną.

W tym czasie najlepszą decyzją wędkarza jest odsunąć się i zostawić ryby w spokoju. Nie polecam podchodzenia na siłę, robienia zdjęć z kilku metrów ani brodzenia po zalanych trawach. Rozumiem ciekawość, bo sama lubię obserwować wodę, ale przy tarliskach trzeba mieć w sobie hamulec.

Dobre tarlisko szczupaka to inwestycja w kolejne sezony. jeżeli takie miejsce zostanie zachowane, młode ryby mają większą szansę przeżyć pierwsze tygodnie, a w przyszłości zasilić łowisko. To prosta zależność, o której czasem zapominamy, gdy myślimy tylko o najbliższej wyprawie.

Jak szczupak żeruje po tarle?

Po tarle szczupak jest osłabiony. Duże samice wyglądają wtedy inaczej niż jesienią. Są lżejsze, mniej zwarte i przez pewien czas nie zawsze chcą ścigać szybką zdobycz. To nie znaczy, iż nie jedzą. Raczej wybierają takie okazje, które nie wymagają ogromnego wydatku energii.

Najpierw ryby zwykle zostają w pobliżu płycizn (fot. 4). Później przesuwają się na krawędzie roślin, pierwsze blaty, wejścia do zatok i okolice spadów dna. W jeziorach często sprawdzają się pasy trzcin z czystymi oknami w roślinach. W rzekach lubię miejsca z wolniejszym nurtem za przeszkodą, przy wstecznym prądzie albo na granicy spokojnej cofki.

Taktyka po okresie ochronnym

Po zakończeniu ochrony nie zaczynam od największych przynęt, chyba iż łowię wodę z dużą średnią rybą i wiem, iż szczupaki gwałtownie odzyskały kondycję. U mnie sprawdzają się przynęty średnie, prowadzone równo, ale z pauzami. Wiosenny szczupak często bierze w momencie zatrzymania albo leniwego opadu.

Po majowym otwarciu warto sprawdzić:

granice trzcin i podwodnych łąk, szczególnie od strony głębszej wody.
płytkie zatoki z ciemnym dnem, które nagrzewają się szybciej niż reszta zbiornika.
ujścia małych dopływów, rowów i kanałów, jeżeli przepisy pozwalają tam łowić.
pierwsze spady za tarliskami, gdzie szczupak może odpoczywać i polować z zasadzki.

Wiosną nie śpieszę się z prowadzeniem. Wolę przynętę, którą mogę pokazać dokładnie w pasie roślin, niż taką, która tylko przeleci nad stanowiskiem. Szczupak po tarle potrafi uderzyć mocno, ale równie często podąża za zdobyczą i dopiero po chwili decyduje się na atak.

Gdzie szukać szczupaka po zakończeniu ochrony?

Najlepsze miejsca po okresie ochronnym są zwykle blisko tarlisk, ale nie zawsze dokładnie na nich. Szczupak lubi mieć płytką wodę pod bokiem, ale do polowania często wybiera granicę. Ta granica może być bardzo różna. Raz będzie to pas trzcin, innym razem cień pod zwalonym drzewem, a jeszcze innym subtelne przejście z mułu w twardsze dno.

W stawach i wyrobiskach patrzę na zatoki, wypłycenia oraz okolice roślinności. W jeziorach większą wagę przykładam do wiatru. Lekka fala wpychająca drobnicę w jeden brzeg potrafi uruchomić szczupaka szybciej niż najładniejsza mapa batymetryczna. W zbiornikach zaporowych szczególnie interesujące bywają cofki i zalane krzaki.

Na rzekach nizinnych szczupak po tarle często wybiera miejsca spokojniejsze niż główny nurt (fot. 5). Starorzecza, klatki między ostrogami, zatopione korzenie i rozlane przybrzeżne płanie dają mu osłonę. jeżeli woda jest wysoka, ryba może stać niemal pod nogami, ale gdy opada, schodzi do najbliższego bezpiecznego dołka.

Dobór przynęty do miejsca

Na płytkich zatokach lepiej sprawdzają się przynęty, które nie grzęzną w roślinach. W czystych oknach można użyć gumy z lekkim obciążeniem, pływającego woblera albo obrotówki prowadzonej nad zielskiem. Przy spadach dna warto sięgnąć po gumę, którą da się wolno sprowadzić w dół bez utraty kontaktu.

Najważniejsza jest prezentacja, nie sama przynęta. Wiosenny szczupak często stoi konkretnie ustawiony do osłony. jeżeli przynęta przejdzie metr za daleko, nie zobaczysz choćby odprowadzenia. Gdy jednak poprowadzisz ją po dobrej linii, branie może przyjść w pierwszym rzucie.

Jakich błędów unikać w okolicach tarła?

Największym błędem jest ignorowanie biologii ryby. Szczupak nie jest wtedy tylko kolejnym drapieżnikiem do przechytrzenia. To gatunek, który wykonuje ogromny wysiłek rozrodczy i potrzebuje spokoju. jeżeli zniszczymy płytkie tarliska, później będziemy narzekać, iż w wodzie brakuje naturalnego narybku.

Drugim błędem jest zbyt siłowe łowienie po ochronie. Wielu wędkarzy zaczyna maj od bardzo agresywnego prowadzenia, ciężkich jerków i szybkiego obławiania brzegu. Czasem to działa, ale często lepszy jest spokojniejszy rytm. Pauza, wolniejszy opad i dokładne obłowienie krawędzi dają więcej brań niż nerwowe rzucanie na odległość.

Błędy, których naprawdę warto unikać:

wchodzenie w zalane trawy i trzcinowiska, które mogą być tarliskiem.
celowe niepokojenie ryb widocznych na płytkiej wodzie.
łowienie bez sprawdzenia aktualnych przepisów dla konkretnej wody.
używanie za delikatnego sprzętu, który nadmiernie wydłuża hol.
zabieranie każdej wymiarowej ryby z małych, wrażliwych łowisk.

Nie chodzi o to, żeby moralizować nad wodą. Chodzi o zwykłą odpowiedzialność. Szczupak jest drapieżnikiem szczytowym w wielu naszych wodach, reguluje populacje drobnicy i podnosi atrakcyjność łowiska. jeżeli damy mu szansę na skuteczny rozród, zyskają i ryby, i wędkarze.

Podsumowanie

Moim zdaniem tarło szczupaka to jeden z tych momentów w sezonie, który najlepiej pokazuje, czy naprawdę rozumiemy wodę. Łatwo zachwycić się dużą rybą na zdjęciu, trudniej docenić płytką, niepozorną zatokę, w której powstaje przyszłość łowiska. Z mojego doświadczenia wynika, iż cierpliwy wędkarz wygrywa podwójnie. Najpierw daje szczupakom spokój wtedy, gdy najbardziej go potrzebują, a później po okresie ochronnym łowi skuteczniej, bo wie, skąd ryby wracają i gdzie odzyskują siły. Właśnie takie myślenie nad wodą cenię najbardziej.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

W jakim miesiącu szczupak ma tarło?

Najczęściej w marcu i kwietniu, ale dokładny termin zależy od temperatury wody oraz typu łowiska. W płytkich, gwałtownie nagrzewających się wodach tarło może ruszyć wcześniej, a w głębszych jeziorach później.

Przy jakiej temperaturze wody szczupak przystępuje do tarła?

Szczupak zwykle rozpoczyna tarło przy temperaturze około 2 do 5°C. To dlatego rozmnaża się tak wcześnie, często zanim inne popularne gatunki ryb wejdą w swój okres rozrodczy.

Czy można łowić szczupaka w czasie tarła?

W Polsce szczupak jest standardowo objęty okresem ochronnym od 1 stycznia do 30 kwietnia [1]. W tym czasie nie wolno nastawiać się na jego połów. Dodatkowo zawsze trzeba sprawdzić przepisy lokalne, bo mogą być surowsze.

Gdzie szczupak składa ikrę?

Najczęściej na płytkich, spokojnych stanowiskach z roślinnością. Mogą to być zalane trawy, zatoki, trzcinowiska, starorzecza, rozlewiska rzeczne i cofki zbiorników zaporowych.

Kiedy szczupak zaczyna żerować po tarle?

Nie ma jednej daty. Najpierw ryba regeneruje siły, a potem stopniowo wraca do aktywnego polowania. Po zakończeniu okresu ochronnego warto szukać jej przy krawędziach roślin, pierwszych spadach i w pobliżu płytkich zatok.

Bibliografia:
[1] Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 listopada 2001 r. w sprawie połowu ryb oraz warunków chowu, hodowli i połowu innych organizmów żyjących w wodzie, z późniejszymi zmianami. Aktualne regulaminy amatorskiego połowu ryb oraz przepisy lokalnych gospodarzy wód.

Idź do oryginalnego materiału