2 godzin temu
Zwykły spacer po zakupy w siódmy dzień tygodnia bez łamania prawa i bez ani jednego kasjera za ladą? W stolicy ruszył pilotażowy projekt, który stawia przepisy o zakazie handlu w zupełnie nowym świetle. Sklep działa w niedziele niehandlowe, a klienci wychodzą z pełnymi siatkami dzięki sprytnemu rozwiązaniu.
Alejka delikatesów z produktami. | Fot. Warszawa w Pigułce.Pustki przy kasach przy ulicy Patriotów w Wawrze. Jak wyglądają zakupy bez obsługi?
Powszechny zakaz handlu w siódmy dzień tygodnia przestaje być przeszkodą dla przedsiębiorczych sieci supermarketów. W warszawskiej dzielnicy Wawer, w placówce sieci Stokrotka przy ulicy Patriotów 43, rozpoczęto testowanie modelu, w którym sklep pozostaje otwarty we wszystkie niedziele niehandlowe. Zakupy realizowane są tam w pełni autonomicznie: na hali sprzedażowej nie ma kasjerów, magazynierów ani innych pracowników wykonujących czynności związane z handlem. Klienci samodzielnie zdejmują towary z półek i opłacają je w kasach samoobsługowych, a jedyną obecną na miejscu osobą jest pracownik agencji ochrony dbający o bezpieczeństwo obiektu.
Formuła całkowitej samoobsługi niesie ze sobą jednak pewne istotne ograniczenia towarowe. Ponieważ w sklepie przy ul. Patriotów w Wawrze brakuje personelu uprawnionego do weryfikacji tożsamości i wieku kupujących, w niedziele niehandlowe nie można kupić produktów wymagających zgody kasjera. Oznacza to, iż z koszyka trzeba wykreślić alkohol, wyroby tytoniowe, papierosy elektroniczne oraz napoje energetyczne, choćby jeżeli fizycznie znajdują się one na regałach.
Spór o kasę samoobsługową i gigantyczne kary PIP. Czy to zgodne z prawem?
Innowacyjny model z Wawra opiera się na specyficznej interpretacji zapisów ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. z 2023 r. poz. 183 z późn. zm.). Ustawa zakazuje przede wszystkim powierzania pracy w handlu pracownikom oraz osobom zatrudnionym. Skoro w sklepie brak jest jakichkolwiek pracowników, sieci argumentują, iż nie dochodzi do złamania art. 10 ust. 1 ustawy, za który grozi grzywna w wysokości od 1000 do 100 000 złotych.
Prawnicy oraz Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) podchodzą jednak do sprawy powściągliwie. Zwracają uwagę, iż zwolnienie z zakazu dotyczy sprzedaży z automatów vendingowych, tworzących zamknięty i zautomatyzowany proces. Kasa samoobsługowa w tradycyjnym markecie pełni inną funkcję, a w lokalu przez cały czas dochodzi do wymiany towaru za pieniądze. PIP od lat konsekwentnie kwestionuje próby omijania przepisów – w 2025 roku inspekcja stwierdziła nieprawidłowości w 33,2 proc. skontrolowanych placówek. Sąd Najwyższy wydawał już w przeszłości surowe wyroki w sprawach sklepów próbujących udawać placówki kulturalne czy czytelnie.
Wawer przeciera szlaki. Co ten eksperyment oznacza dla Woli, Mokotowa i Śródmieścia?
Pilotaż na warszawskim Wawrze jest wstrzemięźliwie obserwowany przez całą branżę retail w Polsce. jeżeli rozwiązanie przetrwa kontrole inspekcji i batalie sądowe, automatyczne zakupy bez pracowników błyskawicznie trafią do gęsto zaludnionych i kluczowych handlowo dzielnic stolicy, takich jak Mokotów, Wola oraz Śródmieście.
Mieszkańcy Śródmieścia, Woli czy Mokotowa, szukający otwartych punktów w niedziele niehandlowe, musieli dotychczas korzystać ze stacji paliw, małych franczyzowych sklepików, gdzie za ladą stoi właściciel, lub z nielicznych niedziel handlowych w roku (w 2026 roku pozostały jeszcze trzy takie niedziele: 6, 13 oraz 20 grudnia). Powszechne wdrożenie samoobsługowych supermarketów na Mokotowie, Woli i Śródmieściu mogłoby całkowicie zmienić nawyki zakupowe warszawiaków.
Jak krok po kroku wyglądają zakupy w samoobsługowym sklepie w niedzielę
Zobacz zestaw najważniejszych zasad i ograniczeń obowiązujących podczas zakupów bez personelu:
- Wchodzisz do hali sprzedażowej i samodzielnie wybierasz towary – w sklepie w Wawrze nie spotkasz pracowników obsługi.
- Płacisz wyłącznie w kasie samoobsługowej – proces skanowania i płatności kartą lub aplikacją wykonujesz w 100% samodzielnie.
- Omijasz strefy z artykułami objętymi ograniczeniem wieku – ze względu na brak kasjera w niedzielę nie kupisz alkoholu, papierosów ani energetyków.
- Przestrzegasz zasad bezpieczeństwa – jedyną osobą nadzorującą placówkę jest pracownik ochrony.
- Śledź wytyczne dla Woli, Mokotowa i Śródmieścia – sukces testów przy ul. Patriotów zdecyduje o otwarciu kolejnych bezobsługowych punktów w Warszawie.
Źródło: forsal
