GMO wraca na norweskie pola: Naukowcy chcą pokonać groźną chorobę ziemniaków – pierwszy taki eksperyment od ponad 30 lat

wataha.no 6 dni temu

GMO wraca na norweskie pola: Naukowcy chcą pokonać groźną chorobę ziemniaków – pierwszy taki eksperyment od ponad 30 lat

Norweski Dyrektoriat Ochrony Środowiska (Miljødirektoratet) wydał zgodę na przeprowadzenie polowego eksperymentu z dwoma liniami genetycznie modyfikowanych ziemniaków, które mają być bardziej odporne na zarazę ziemniaczaną.

To pierwszy wniosek o takie badanie w Norwegii od 1992 roku, kiedy na polu badawczym w Kvithamar przeprowadzono podobne testy z genetycznie zmodyfikowanymi ziemniakami. Wnioskodawcą jest Norweski Instytut Bioekonomii (NIBIO).

Naukowcy chcą pokonać groźną chorobę ziemniaków

Na zlecenie Miljødirektoratet Komitet Naukowy ds. Żywności i Środowiska (VKM) przeanalizował potencjalne ryzyko dla zdrowia ludzi i środowiska.

Dyrektor Miljødirektoratet, Hilde Singsaas, podkreśla, iż na podstawie tej oceny uznano, iż eksperyment nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ani środowiska.

Ziemniaki nie mają umiejętności długotrwałego przetrwania ani rozprzestrzeniania się poza uprawami. Ponadto w Norwegii nie istnieją gatunki roślin, z którymi mogłyby się krzyżować.

Genetycznie zmodyfikowane ziemniaki nie będą wykorzystywane jako żywność ani pasza. Po zakończeniu badań zostaną zniszczone.

Przeczytaj również: Ostatni skok Kamila Stocha w Oslo. Tego momentu nie będzie drugi raz. Zwieramy szyki – widzimy się w Holmenkollen!

Cel eksperymentu

Do ziemniaków wprowadzono geny odporności pochodzące od dzikich gatunków ziemniaka. Celem badań jest sprawdzenie, czy nowe geny zwiększą odporność roślin na zarazę ziemniaczaną (tørråte) w norweskich warunkach klimatycznych.

Wnioskodawca zaproponował także szereg działań ograniczających ryzyko, które według VKM zmniejszają prawdopodobieństwo, iż zmodyfikowane rośliny przetrwają poza polem doświadczalnym lub się rozprzestrzenią.

Ponieważ ziemniaki nie będą używane jako żywność ani pasza, naukowcy oceniali jedynie ryzyko dla zdrowia w przypadku kontaktu lub przypadkowego spożycia. VKM uznał, iż modyfikacja genetyczna nie wprowadziła do roślin substancji szkodliwych.

Eksperyment na polu badawczym NIBIO

Zmodyfikowane ziemniaki zostały opracowane w The Sainsbury Laboratory w Wielkiej Brytanii. NIBIO planuje importować kultury tkankowe i hodować rośliny w zamkniętych, kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. Podobne eksperymenty prowadzono wcześniej w Wielkiej Brytanii.

Testy polowe mają odbyć się na polu badawczym NIBIO w gminie Ås w okresie od 1 kwietnia do 15 października 2027 roku. W razie potrzeby eksperyment może zostać powtórzony w 2028 i 2029 roku. Każdego roku można posadzić maksymalnie 200 genetycznie zmodyfikowanych roślin.

Nowe przepisy wspierające badania

1 października 2025 roku weszły w życie nowe przepisy norweskiej ustawy o technologii genetycznej. Zgodnie z nimi projekty badawcze, takie jak testy polowe roślin GMO, mogą być zatwierdzane bez szczegółowej oceny ich wpływu na zrównoważony rozwój, korzyści społeczne czy kwestie etyczne.

Zmiany w prawie mają ułatwić prowadzenie badań i rozwój nowych technologii. W przypadku komercyjnej sprzedaży takich produktów przez cały czas obowiązuje jednak obowiązek oceny ich wpływu na środowisko, społeczeństwo i etykę.

Nowa wiedza dla rolnictwa

Celem eksperymentu jest sprawdzenie, czy nowa metoda może zmniejszyć skalę chorób w uprawach ziemniaków.

Jeśli geny rzeczywiście zwiększą odporność na zarazę ziemniaczaną, może to doprowadzić do ograniczenia stosowania środków ochrony roślin, a tym samym do bardziej zrównoważonej produkcji ziemniaków w Norwegii.

Wniosek był poddany publicznym konsultacjom, w których wypowiedziało się sześć instytucji. Wszystkie zaakceptowały ocenę ryzyka VKM i żadna nie wnioskowała o odrzucenie projektu.

Pozwolenie obowiązuje do 15 października 2029 roku. NIBIO musi co roku raportować wyniki badań, a po zakończeniu eksperymentu przygotować raport końcowy dla Miljødirektoratet.