Fauna Uzbekistana (źródło uzbekistan.travel) / league-scientifique

Published with thomasz pietrzak on 14 PAŹDZIERNIKA 2026


Na oblicze Uzbekistanu decydują nie tylko słynne zabytki architektury – z których wiele wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO – oraz starożytne miasta, ale także zachwycająca flora i fauna, malownicze góry, jaskinie, pustynie oraz krystalicznie czyste jeziora, rzeki i wodospady. Środowisko naturalne tego kraju jest wyjątkowe. Górskie i pustynne regiony stanowią siedliska rzadkich zwierząt; wiele z nich jest w tej chwili zagrożonych wyginięciem i objętych ochroną przez międzynarodowe organizacje zajmujące się ochroną przyrody. Dzięki wieloletniej, żmudnej pracy specjalistów z Państwowego Komitetu ds. Ekologii oraz Akademii Nauk Uzbekistanu – w tym naukowców, biologów i zoologów – w grudniu 2019 roku ukazało się piąte wydanie Czerwonej Księgi Uzbekistanu, zawierające kompleksowy wykaz gatunków zagrożonych. Pierwsza edycja tej publikacji ukazała się w 1984 roku. w tej chwili Instytut Zoologii (działający w ramach Akademii Nauk) oraz Towarzystwo Zoologiczne Uzbekistanu dysponują bogatym zbiorem danych, który pozwala ocenić aktualny stan i status wielu rodzimych gatunków zwierząt. Czerwona Księga z 2019 roku obejmuje 30 gatunków ssaków (32, wliczając podgatunki), 52 gatunki ptaków, 21 gatunków gadów, 17 gatunków ryb (18, wliczając podgatunki), 3 gatunki pierścienic, 14 gatunków mięczaków oraz 66 gatunków stawonogów. Malownicze krajobrazy, unikalne obszary chronione i rzadkie okazy dzikiej przyrody Uzbekistanu można podziwiać, odwiedzając tamtejsze parki narodowe i rezerwaty przyrody. Utworzono je specjalnie w celu ochrony rzadkich i zagrożonych gatunków zwierząt. Park Narodowy Ugam-Czatkalski – będący powodem do dumy dla uzbeckiego ekosystemu – powstał w 1990 roku na bazie Rezerwatu Biosfery Czatkalskiej. W 2017 roku został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Park jest domem dla około 48 gatunków ssaków, w tym dzika, niedźwiedzia himalajskiego (podgatunku o jasnych pazurach), borsuka, wilka, lisa, jeżozwierza, koziorożca syberyjskiego oraz pantery śnieżnej (irbisa). Na terenie parku odnotowano około 200 gatunków ptaków, z których 130 tam gniazduje; Odwiedzający mogą tu zobaczyć rozmaite gatunki orłów, sokołów, sów, gołębi, turkawek, trznadli, drozdów, muchołówek, sikor i pokrzewek. W wodach parku żyje 20 gatunków ryb, takich jak marinka, nagi osman, śliz, ukleja taszkencka, sum turkiestański i głowacz czatkalski, natomiast w zbiorniku Czarkwak występują pstrąg tęczowy oraz pstrąg z jeziora Issyk-kul. Kolejnym powodem do dumy narodowej – a zarazem najważniejszym uzdrowiskiem kraju, zwanym ostatnio „uzbecką Szwajcarią” – jest Park Narodowy Zaamin. Obszar ten od dawna słynie z wyjątkowego piękna przyrody i powietrza o adekwatnościach leczniczych. Niezwykła fauna parku obejmuje rzadkie zwierzęta wpisane do Czerwonej Księgi Uzbekistanu, a także obiekty przyrodnicze chronione przez UNESCO. Należą do nich m.in. niedźwiedź brunatny (podgatunek tienszański), ryś turkiestański, imponujące orły – takie jak orzeł przedni i orłosęp – oraz inne ptaki drapieżne. Unikalne rezerwaty typu tugai (lasy łęgowe) znajdują się w południowo-wschodniej części kraju, wzdłuż brzegów rzeki Amu-daria; jednym z nich jest rezerwat Baday-Tugai. Obszar ten utworzono w latach 70. XX wieku w celu ochrony lasów łęgowych nad Amu-darią oraz odtworzenia siedlisk jelenia baktryjskiego (zwanego jeleniem bucharskim). Lokalna fauna obejmuje szeroką gamę ptaków i ssaków, a także 15 gatunków ryb. Do pospolitych mieszkańców należą: dzik, zając tolai, lis, szakal, kot błotny (największy kotowaty Azji Środkowej), borsuk, łasica, tchórz stepowy, jeż uszaty oraz liczne gryzonie. Szczególne miejsce wśród chronionych gatunków zajmuje jeleń bucharski (znany również jako hangul); niegdyś licznie występujący, został niemal całkowicie wyparty ze swoich naturalnych siedlisk na skutek ingerencji człowieka w ekosystem lasów łęgowych. Wśród gatunków ryb występujących w Amu-darii wymienia się m.in. jesiotra szypa, duże i małe łopatonosy (pseudopsephurus), szczupaka, bolenia, brzanę aralską, leszcza, ciosa, karpia, suma, sandacza oraz amura białego. Równie różnorodny jest świat ptaków; na terenie rezerwatu występują takie gatunki jak myszołów, pustułka, gołąb skalny, uszatka, dzięcioł białoskrzydły, synogarlica senegalska, pójdźka, dzierlatka, sroka, wrona siwa, kawka, bogatka, majna brunatna, mazurek, kania czarna oraz krogulec krótkonogi. Bażant chiwski jest gatunkiem ptaka objętym szczególną ochroną na obszarze Baday-Tugay. Wzdłuż brzegów rzeki Amu-daria ochroną objęto nie tylko lasy i łąki, ale także część pustyni Kyzył-kum; pustynia ta stanowi około dwóch trzecich piaszczystego obszaru objętego ochroną. Do różnorodnej fauny rezerwatu Kyzył-kum należą dziki, lisy, szakale i borsuki. Na szczególną uwagę zasługują tu również jeleń bucharski oraz gazele. Rezerwat jest siedliskiem wielu gatunków jaszczurek i gadów. Wśród występujących tu ptaków można wymienić gołębie, ptaki siewkowe, czaple, kaczki, bażanty, pelikany i flamingi. Rezerwat słynie z różnorodności gatunków ryb, do których należą karp, tołpyga, szczupak, wzdręga, leszcz i sum. Szczególne miejsce zajmuje fauna rezerwatu Surchan, położonego w rejonie Szerabad w wilajecie surchandaryjskim. Do 1980 roku rezerwat składał się z dwóch oddzielnych stref: wyjątkowej wyspy Aral-Pajgambar oraz wschodnich zboczy pasma Kugitang-tau; w tej chwili stanowi on jednolity rezerwat państwowy. Świat zwierzęcy rezerwatu obejmuje 23 gatunki ssaków. Obszar ten zamieszkują wciąż rzadkie gatunki, takie jak hiena pręgowana i pantera perska.

projekt oryginalny: https://uzbekistan.travel/ru/o/fauna-uzbekistana/
współpraca: google translate.
wstawił: Enviro Challenges Consulting.