5 godzin temu
Przyjechałam na działkę pod Puszczykowem w ostatni weekend kwietnia, kiedy ranki jeszcze szczypały, ale ziemia pachniała już czymś obiecującym, mokrym, żywym. Zobaczyłam ją przy płocie. Szare, chude stworzenie z żebrami widocznymi przez sierść, patrzące na mnie bez nadziei, jakby mówiło: siedzę tu, niczego nie oczekuję. Chciałam podejść, ale wtedy skrzypnęła furtka.
— Danuto! Już pani przyjechała? — Tadeusz, tęgi, z papierosem, który jakimś cudem jeszcze się w Polsce produkuje. — Wiosna wcześnie w tym roku.
— Dzień dobry, panie Tadeuszu. Patrzę, kot się panu trafił?
Machnął ręką w stronę zwierzęcia.
— A, ta? Moja, ze schroniska w Luboniu wzięta. Myszy po zimie od groma w szopie.
Kotka nie drgnęła, kiedy na nią spojrzał. Dziwne, bo zwierzęta zwykle jakoś reagują na swojego człowieka, choćby ogonem.
— Chuda bardzo — powiedziałam niepewnie.
— I dobrze! — ucieszył się nawet. — Nie wpadnij pani jej dokarmiać. Niech łapie myszy, to jej robota. Od najedzonego kota żadnego pożytku, sama sobie poradzi.
Nie odpowiedziałam. Co tu było mówić.
Wieczorem, kiedy zmrok zasnuł działkę, zobaczyłam ją znowu, przy werandzie, nieruchomą jak figurka ogrodowa. Tadeusz dawno poszedł do siebie. W rękach trzymałam miskę z resztkami kolacji. Jadła szybko, ale ostrożnie, jakby się bała, iż ktoś odbierze.
— Coś ty taka chuda, co? — szepnęłam, nie śmiejąc jej dotknąć. — Jak ci w ogóle na imię?
Podniosła łebek i w tym momencie zaczął się nasz mały bunt.
Poranna herbata na werandzie zyskała nowe znaczenie. Siadałam w starym, skrzypiącym fotelu z kubkiem, a po pięciu minutach zza krzaków porzeczki wychodziła ona, moja tajna wspólniczka. Nazwałam ją Dymka, bo szarość sierści miała dokładnie taki odcień, jaki mają zimowe kominki w całej wsi, kiedy pali się w nich mokre drewno.
Jedzenie stawiałam za beczką z deszczówką, miejsce nie było widoczne z działki sąsiada. Powtarzałam sobie: nie wolno dokarmiać. I łamałam to codziennie. Prowadziłam podwójną grę — kiedy Tadeusz pojawiał się w zasięgu wzroku, odganiałam kotkę teatralnie, jakby to było bezużyteczne stworzenie. Kiedy znikał, w rękach pojawiały się kawałki kurczaka, trochę mleka, resztki z obierania ryby.
— Tylko nikomu nie mów — mówiłam do niej, gdy jadła. — To nasz sekret.
Po tygodniu takiej partyzanckiej opieki sierść zrobiła się gęstsza, a Dymka przestała uciekać zaraz po jedzeniu, czasem zostawała, kładąc się w cieniu porzeczek.
— Pani czasu nie traci — powiedział kiedyś Tadeusz, przechylając się przez płot. — Patrzę, moja kocica jakaś gładka się zrobiła.
Serce mi podskoczyło.
— Po prostu lato, trawa świeża — wzruszyłam ramionami, udając, iż spulchniam ziemię pod ogórki. — Łapie dobrze?
— Jakoś nie bardzo — zmarszczył się. — Nie karmię jej, a myszy nie nosi. Tylko się włóczy. Może głupia trafiła się, bo w schronisku braną.
W schronisku. Dotarło do mnie wtedy, iż Dymka nie była uliczna, jak myślałam. Była domowa, trafiła w tarapaty, potem do schroniska w Luboniu, a potem do człowieka, który widział w niej wyłącznie narzędzie do łapania gryzoni.
Tego wieczoru pogłaskałam ją po raz pierwszy. Zamarła, a potem przysunęła się do ręki. Prawie niewyczuwalny ruch, ale powiedział mi wszystko.
Koniec maja był deszczowy. Siedziałam z książką przy oknie, kiedy usłyszałam drapanie w drzwi, uparte, domagające się. Na progu stała mokra Dymka, a w pysku — mysz. Prawdziwa, z ogonkiem.
— Jezu — tylko tyle zdołałam wydusić.
Przeszła obok mnie, położyła swój trofeum na środku kuchni i usiadła obok, jakby mówiła: widzisz, nie jestem bezużyteczna. Owinęłam mysz w gazetę i pochwaliłam ją, choć żołądek miałam gdzieś pod gardłem.
Czerwiec pomalował działki na wszystkie kolory. Przywiozłam leżak i wieczorami czytałam na dworze, a Dymka już otwarcie wchodziła mi na kolana. O sąsiedzkim zakazie prawie zapomniałam. Tadeusz zaglądał rzadziej, bo coś mu dokuczał kręgosłup, coraz więcej czasu spędzał w mieście. Ale pewnego czerwcowego wieczoru zastał nas przy tym rytuale — Dymka na kolanach, ja gładząca ją jedną ręką, drugą przewracająca kartki.
— Ho, ho — zatrzymał się przy furtce. — Przytuliła się pani jednak.
Nie było sensu się tłumaczyć.
— Łapie myszy — powiedziałam z wyzwaniem. — Dziewięć już przyniosła.
— Naprawdę? — wyglądał na szczerze zdziwionego. — A mnie ani jednej.
W tym „mnie” było coś dziecinnego, urażonego.
— Pewnie dlatego, iż pan rzadko tu bywa — powiedziałam łagodniej. — Zdobycz niesie tam, gdzie ją zauważą.
Mruknął coś, pokręcił głową i poszedł do siebie. O zakazie nie wspomniał.
Pod koniec sierpnia zaczęły kropić pierwsze jesienne deszcze. Dymka mieszkała już praktycznie w domu, miała miseczkę, kuwetę, kawałek koca na krześle przy piecyku. Witała mnie przy furtce, gdy wracałam z warzywniaka w Puszczykowie, odprowadzała do przystanku, kiedy jechałam do Poznania, czekała zwinięta na schodkach, gdy wracałam.
Pod koniec miesiąca Tadeusz przyjechał starą Nivą, zaczął sprzątać działkę, pakować narzędzia.
— Zwijam się — powiedział, mijając mnie przy studni. — Jesień, co tu siedzieć, a i kręgosłup daje w kość. Pani do kiedy?
— Jeszcze tydzień — odpowiedziałam, czując, jak coś się we mnie zaciska. — A Dymka?
Spojrzał na mnie zdziwiony.
— A co z Dymką? Niech zostanie. Po co mi ona w bloku na Winogradach.
I wtedy zrozumiałam, iż czeka mnie wybór. On swój już podjął.
— Zostanie? — nie starałam się ukryć oburzenia. — Przecież nie przetrwa zimy!
Schylony nad skrzynką z narzędziami wzruszył ramionami.
— A co się stanie? Kot to zwierzę samodzielne. Do szopy się schowa, myszy złapie. — Wyprostował się, syknął, trzymając się za plecy. — Tu pełno dzikich kotów i nic, żyją.
Patrzyłam na niego i nie wierzyłam. Dymka wychowana w domu, dopiero zaczynająca ufać po przejściach ze schroniska, miałaby teraz zdziczeć?
— Ale wziął pan za nią odpowiedzialność, kiedy ją pan zabrał ze schroniska! — głos mi drżał.
— E tam, odpowiedzialność — skrzywił się. — Brałem ją do roboty, nie do serca. Myszy łapać. A kto by ją karmił, skoro ja po trzy dni w pracy w Poznaniu przepadam.
Dymka, jakby wyczuła, iż mowa o niej, wyszła zza rogu domu i stanęła, przenosząc niepewne spojrzenie między nami.
— Kici, kici — zawołał Tadeusz bez przekonania.
Nie ruszyła się.
— No widzi pani, choćby nie idzie.
Wieczorem siedziałam na schodkach, głaszcząc zwiniętą przy nogach Dymkę. Myśli krążyły ciężkie. Mieszkałam sama w dwupokojowym mieszkaniu na czwartym piętrze przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Kota nigdy nie miałam, mąż miał na nie uczulenie. Odkąd odeszła trzy lata temu, z przyzwyczajenia dalej nie zwierzyła nikogo do domu.
Zabrać Dymkę do miasta? A jeżeli się nie zaadaptuje, przyzwyczajona do wybiegania na cały dzień? Mam sześćdziesiąt jeden lat, a jeżeli coś mi się stanie, kto się nią zajmie.
Zostawić tutaj to byłoby jak zdradzić ją po raz drugi. Pierwszy raz, kiedy trafiła do schroniska. Drugi, gdy stała się tylko „maszynką do myszy”. I teraz trzeci?
Dymka podniosła łebek i spojrzała złotymi oczami, bez pytania, bez błagania, tylko z czymś, co było po prostu zaufaniem.
Rano obudziło mnie pukanie. Na progu stał Tadeusz z postrzępionym kartonowym transporterem.
— Proszę — podał mi go. — Dla kotki. Jakby pani chciała zabrać.
Zamurowało mnie.
— Córka wczoraj dzwoniła — ciągnął, nie czekając na reakcję. — Całe ucho mi wygadała o zwierzętach i odpowiedzialności. Ona sama trzy koty ma. — Skrzywił się. — W ogóle, postanowiłem zapytać. Skoro się pani z nią zżyła.
Wzięłam karton. Stary, ale czysty.
— Dziękuję — powiedziałam cicho. — Tylko jeszcze się nie zdecydowałam.
— A co tu decydować — zapytał wprost. — Widać, iż pani się przywiązała. I ona do pani. Do mnie choćby nie podchodzi.
W tym momencie z domu wyszła Dymka. Obwąchała buty sąsiada, otarła się o moje nogi i wskoczyła prosto do otwartego transportera.
— No proszę — mruknął Tadeusz. — Sama zdecydowała.
Pakowanie poszło szybko. Zakonserwowałam domek, wyłączyłam wodę i prąd, zadzwoniłam po taksówkarza, który zwykle woził działkowiczów do Poznania za trzydzieści pięć złotych. Dymka siedziała w transporterze cierpliwie, obserwując zamieszanie, i tylko gdy postawiłam torby przy drzwiach, odezwała się cichym, pytającym miauknięciem.
— Już, już jedziemy — odpowiedziałam, dziwiąc się, jak gwałtownie zaczęłam rozmawiać z kotem jak z człowiekiem.
Tadeusz wyszedł odprowadzić nas do bramy. Schylił się nad transporterem.
— Eh ty, moja bezużyteczna — w jego głosie usłyszałam dziwną czułość. — Jak teraz myszy gonić bez ciebie.
Dymka zamrugała, ale nie zareagowała. Zdawało mi się jednak, iż w oczach sąsiada mignął cień żalu.
Taksówka mknęła szosą numer 430 w stronę miasta, mijając ostatnie sierpniowe drzewa, jeszcze zielone, już dotknięte żółtym. Przecisnęłam palec przez kratkę transportera i podrapałam ją za uchem.
— Nie bój się — powiedziałam. — Jakoś sobie poradzimy.
Tą frazą uspokajałam bardziej siebie niż ją.
Pierwszy tydzień był próbą. Dymka chowała się za sofą, nie wychodziła na balkon, bała się odgłosu tramwaju numer pięć jeżdżącego pod oknami. Zawiozłam ją do weterynarza na ulicy Dmowskiego — czipowanie i pierwsze szczepienie kosztowały sto dwadzieścia złotych, a na karcie w rubryce „właściciel” lekarka wpisała moje nazwisko, nie Tadeusza. Papier wydrukowany, podbity pieczątką, leżał potem przez miesiąc na lodówce pod magnesem w kształcie bociana, zanim w końcu wsadziłam go do segregatora z dokumentami mieszkania.
Śnieg sypał grubymi płatkami, zamieniając mój stary balkon w pocztówkę. Trzy miesiące minęły niepostrzeżenie. Okazało się, iż przyzwyczaić się do nowej współlokatorki wcale nie jest trudno.
— Przesuń się trochę — mruknęłam, sadowiąc się w fotelu z robótką.
Dymka przeciągnęła się leniwie, zwalniając mi miejsce, po czym natychmiast wskoczyła na kolana. To był już nasz wieczorny rytuał — ja robię na drutach, ona mruczy, za oknem leci śnieg, a w telewizorze leci powtórka jakiegoś serialu, którego i tak nie oglądam.
Na stoliku leżała kartka od Tadeusza. Niespodziewana, z krzywymi literami: „Dzień dobry, pani Danuto. Co tam moja kotka? Nie rozleniwiła się?”. Przyniósł ją sąsiad z działki, pan Marek, który wpadł po klucz do szopy, bo potrzebował narzędzi.
— Trzeba odpisać — powiedziałam do Dymki, drapiąc ją za uchem.
Zmrużyła oczy z zadowolenia.
Na ścianie wisiał nowy kalendarz. Zaznaczyłam w nim kwiecień, dzień, kiedy będzie można wrócić na działkę. Ciekawe, czy Dymka rozpozna miejsce, gdzie spędziła zeszłe lato, czy przypomni sobie krzaki porzeczek
