2 godzin temu
Co by było, gdyby 13 lat temu w Krakowie nie powstał Budżet Obywatelski? Trudno dziś wyobrazić sobie miasto bez tysięcy pomysłów zgłaszanych przez mieszkańców, setek zrealizowanych inwestycji i przestrzeni, które zmieniły się właśnie dzięki ich decyzjom. Liczby mówią same za siebie: 378 mln zł przeznaczonych na Budżet Obywatelski, 11 211 zgłoszonych projektów, 1 706 projektów skierowanych do realizacji i ponad 655 tys. oddanych głosów.
Za tymi statystykami kryją się jednak nie tylko kwoty i liczby. To przede wszystkim konkretne miejsca – parki, skwery, place zabaw, tereny rekreacyjne i inicjatywy społeczne – które powstały lub zmieniły się dzięki zaangażowaniu krakowian. Za każdym z tych projektów stoją także ludzie, ich potrzeby i pomysły, które dzięki zaangażowaniu mieszkańców przerodziły się w konkretne miejsca, wydarzenia i aktywności. Każdy z tych projektów był odpowiedzią na konkretną potrzebę: więcej zieleni, lepszą przestrzeń do odpoczynku, aktywności, spotkań czy integracji mieszkańców.
A gdyby tego wszystkiego nie było? Gdyby mieszkańcy nie mieli możliwości zgłoszenia swoich pomysłów, a następnie zdecydowania, które z nich powinny zostać zrealizowane? Warto spojrzeć na Kraków właśnie z tej perspektywy i zobaczyć, jak wiele zmieniło się dzięki Budżetowi Obywatelskiemu. Przedstawiamy kilka flagowych projektów, które najlepiej pokazują, iż za każdą liczbą w statystykach BO stoi konkretna historia i realna zmiana w przestrzeni miasta.
„TAK DLA PARKU PRZY KARMELICKIEJ” projekt nr BO.OM.5/19, zgłoszony w ramach VI edycji BO
Celem projektu było przekształcenie parkingu przy ul. Karmelickiej w ogólnodostępny park miejski oraz poprawa estetyki tej ważnej przestrzeni publicznej w centrum Krakowa.
Zmiany przygotowano z myślą o ponad czterech tysiącach mieszkańców, którzy w 2017 roku podpisali petycję „3xTAK dla zieleni w rejonie Rajskiej”, doprowadzając do przeznaczenia terenu pod park. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego działka posiadała przeznaczenie pod zieleń urządzoną.
Projekt obejmował rekultywację terenu zajmowanego przez parking, wprowadzenie zieleni, w tym drzew, oraz zachowanie historycznych poideł w murze dawnych koszar od strony ul. Kochanowskiego. W przestrzeni parku znalazło się miejsce do organizacji spotkań literackich i wystaw plenerowych. Powstały alejki, ciąg pieszy łączący ul. Karmelicką z ul. Dolnych Młynów oraz oświetlenie. Projekt objął także likwidację ogrodzenia pomiędzy Wojewódzką Biblioteką Publiczną a parkiem, remont istniejącego ogrodzenia i budowę trzech wejść do parku.
„Aleja Róż na nowo” projekt nr O.OM.10/19 – zgłoszony w ramach VI edycji BO
Projekt dotyczył odcinka Alei Róż pomiędzy Placem Centralnym a Aleją Przyjaźni, wyłączonego z ruchu samochodowego. Jego celem było przywrócenie temu miejscu charakteru zielonej i reprezentacyjnej przestrzeni zgodnej z pierwotną koncepcją alei. W przeszłości teren ten pełnił funkcję enklawy zieleni, kwiatów i małej architektury. W latach 70. XX wieku przekształcono go w wybetonowany plac związany z lokalizacją pomnika Lenina. Po remoncie z początku XXI wieku dominował tam betonowy deptak, niemal pozbawiony róż, zieleni, funkcjonalnych siedzisk i spójnej małej architektury. Projekt obejmował zazielenienie placu, odtworzenie nasadzeń róż wielkokwiatowych oraz uporządkowanie przestrzeni. W jego ramach zamontowano kraty ochronne wokół drzew połączone z siedziskami, wymieniono ławki i kosze na śmieci, usunięto niepasujące donice i zbędne elementy, uporządkowano parking oraz zmieniono lokalizację znaków, tablic informacyjnych i słupów ogłoszeniowych. Nowe elementy małej architektury nawiązały do historycznego charakteru miejsca i harmonijnie wpisały się w otoczenie.
Realizacja projektu zwiększyła funkcjonalność, estetykę i walory rekreacyjne Alei Róż, przywracając jej charakter zielonej przestrzeni publicznej.
„SMOCZY SZLAK NA WZÓR WROCŁAWSKICH KRASNALI-SMOK CO KROK” projekt nr BO.D13.1/20 – zgłoszony w ramach VII edycji BO
Projekt obejmował stworzenie w Dzielnicy XIII Podgórze szlaku smoków, wzorowanego na popularnej koncepcji wrocławskich krasnali. W różnych, atrakcyjnych turystycznie miejscach dzielnicy rozmieszczono 10 niewielkich rzeźb smoków o wysokości od 0,2 do 0,5 m, których wygląd, ubiór i atrybuty nawiązywały do charakteru poszczególnych lokalizacji. Lokalizacje rzeźb wybrano we współpracy z miejską jednostką realizującą projekt, wnioskodawcą oraz adekwatną Radą Dzielnicy. Każdego smoka wyposażono w kod QR, który umożliwia dostęp do informacji o historii i znaczeniu kulturowym miejsca oraz samej rzeźbie. Szlak stał się atrakcyjnym elementem przestrzeni Podgórza, wspierając promocję dzielnicy i jej walorów turystycznych wśród mieszkańców Krakowa oraz odwiedzających miasto. To nie jedyny projekt, który zakładał montaż smoczych figurek. Projekt tak spodobał się Krakowianom, iż w kolejnych edycjach zgłaszano rozbudowę „Smoczego Szlaku” o dodatkowe figurki.
„Kocham staw Płaszowski” projekt nr BO.OM.98/20 – zgłoszony w VII edycji BO
Projekt obejmował uporządkowanie i zagospodarowanie terenów zielonych wokół Stawu Płaszowskiego oraz przekształcenie ich w park miejski w duchu naturalizmu. Teren podzielono na strefę otuliny przybrzeżnej, zachowującą walory przyrodnicze wykonanie nowych nasadzeń 152 drzew, 3908 krzewów i 805 m² łąki kwietnej. Wprowadzono ścieżki żwirowe, tarasy widokowe, oświetlenie, monitoring, barierki oraz elementy małej architektury.Teren wyposażono również w dwie strefy sportu i rekreacji, obejmujące naturalne place zabaw, konstrukcje wspinaczkowe, huśtawki, elementy sprawnościowe oraz przestrzeń do swobodnej zabawy z wykorzystaniem naturalnych materiałów. Uzupełnieniem zagospodarowania były tablice edukacyjne i kierunkowskazy dotyczące historii Płaszowa oraz lokalnej fauny i flory.
„Rewitalizacja Parku Wyspiańskiego” projekt nr BO.D4.50/21 – projekt zgłoszony w ramach VIII edycji BO, „Rewitalizacja Parku Wyspiańskiego – etap II” projekt nr BO.D4.19/22 – zgłoszony w ramach IX edycji BO
Projekty obejmowały wymianę zniszczonej nawierzchni alejek, rozbudowę i remont placu zabaw wraz z montażem nowych urządzeń, nasadzenia krzewów, kwiatów, bylin i pnączy oraz zagospodarowanie zieleni wokół ogrodzenia parku. Uzupełnieniem zagospodarowania były miejskie hamaki. Realizacja uwzględniała analizę rozwiązań pod kątem obowiązujących przepisów oraz uzgodnienia na etapie dokumentacji projektowej. Docelowe zagospodarowanie terenu zostało skonsultowane z autorem projektu Budżetu Obywatelskiego. Projekty stanowią dobry przykład przedsięwzięć realizowanych w ramach Budżetu Obywatelskiego, które po skutecznym wejściu do realizacji zachęciły mieszkańców do zgłaszania kolejnych projektów o podobnym charakterze.
„Biegasz? Zagłosuj na otwartą bieżnię 400-metrową na Koronie!” projekt nr BO.OM.2/23 – zgłoszony w X edycji BO.
Projekt obejmował remont istniejącej 400-metrowej bieżni na terenie Centrum Sportu Parkowa – dawnego stadionu Korony Kraków. W ramach prac wymieniono szutrową nawierzchnię bieżni na nową, dostosowaną do współczesnych standardów użytkowania i bezpieczeństwa. Zakres projektu obejmował również oświetlenie bieżni i boiska, wykonanie ogrodzenia, wymianę krawężników i dojść oraz montaż ławek z zadaszonymi boksami na rzeczy osobiste osób korzystających z obiektu. Zagospodarowano także bezpośrednie otoczenie centralnej części stadionu przy ul. Parkowej 12a.
„Klinuś” – nowoczesne boisko przy Szkole Podstawowej nr 97 projekt BO.D10.8/24 – zgłoszony w ramach XI edycji BO
Jego głównym celem była modernizacja istniejącego boiska trawiastego przy Szkole Podstawowej nr 97. Dotychczasowa nawierzchnia wymagała regularnego utrzymania, a także została uszkodzona przez dziki. W ramach projektu zaplanowano zmianę nawierzchni i utworzenie boiska wielofunkcyjnego, które może być wykorzystywane do gry w piłkę nożną oraz siatkówkę. Boisko służy uczniom Szkoły Podstawowej nr 97 podczas zajęć sportowych oraz mieszkańcom w czasie przeznaczonym na korzystanie z obiektu.
„Kozy na łąkach – zielone kosiarki w Krakowie” projekt nr BO.OM.23/25 – zgłoszony w XII edycji BO
Projekt „Kozy na wypasie – zielone kosiarki w Krakowie” był ekologiczną inicjatywą służącą utrzymaniu terenów zielonych poprzez naturalny wypas kóz. Wykorzystanie zwierząt zamiast kosiarek spalinowych przyczyniało się do redukcji emisji CO₂, ograniczenia zużycia paliw kopalnych oraz eliminacji środków chemicznych stosowanych do zwalczania chwastów. Kozy skutecznie usuwały roślinność, w tym gatunki inwazyjne, wspierając utrzymanie bioróżnorodności i poprawę warunków siedliskowych owadów zapylających, ptaków i małych ssaków. Ich obecność w przestrzeni miejskiej była również atrakcją dla mieszkańców oraz elementem edukacji ekologicznej promującej zrównoważone zarządzanie zielenią miejską.
Przedstawione projekty to jedynie przykłady. Tego typu inicjatyw jest znacznie więcej, a każda z nich odpowiada na konkretne, realne potrzeby mieszkańców i lokalnej społeczności. Ich różnorodność pokazuje, iż dobrze zaplanowane działania mogą skutecznie reagować na problemy i oczekiwania, które pojawiają się w codziennym życiu.
