Przez niemal 100 lat praktycznie go w Polsce nie widywano
Mowa o gąsce matsutake, nazywanej także gąską sosnową – Tricholoma matsutake. To jeden z najbardziej cenionych grzybów w kuchni japońskiej. W Polsce jest prawdziwą rzadkością.
Historyczne informacje wskazują, iż jedno ze stanowisk tego gatunku opisano w 1921 roku w Gdańsku. Później przez dziesięciolecia brakowało nowych doniesień i gąskę sosnową zaczęto traktować jako gatunek, który praktycznie zniknął z naszego kraju.
Głośno zrobiło się o niej ponownie dopiero sto lat później. W 2021 roku w okolicach Zawoi w Małopolsce znaleziono grzyby rozpoznane jako matsutake. Znalezisko wzbudziło ogromne zainteresowanie grzybiarzy i mykologów.
To jednak nie koniec. Kolejne dobrze udokumentowane stanowisko pochodzi z 17 sierpnia 2023 roku z okolic Tenczyna w powiecie myślenickim. Znaleziono tam trzy owocniki w lesie świerkowo-jodłowym z udziałem starych sosen. Dokumentacja zielnikowa trafiła do specjalisty z Instytutu Dendrologii PAN.
Za kilogram choćby około 8000 zł
Skąd tak duże zainteresowanie tym grzybem? Odpowiedzią jest jego wartość na rynku japońskim.
Najlepszej jakości matsutake pochodzące z Japonii mogą osiągać ceny sięgające około 2 tys. euro za kilogram, a więc w przeliczeniu około 8 tys. zł. Nie oznacza to jednak, iż każdy znaleziony w Polsce grzyb można sprzedać za taką kwotę. Cena zależy przede wszystkim od pochodzenia, jakości, wielkości, świeżości oraz etapu rozwoju owocnika. Importowane matsutake potrafią być wielokrotnie tańsze.
W Japonii matsutake jest produktem luksusowym. Najładniejsze okazy trafiają do eleganckich opakowań, drogich restauracji, a choćby są wręczane jako ekskluzywne prezenty.
Jednym z powodów wysokich cen jest również to, iż matsutake nie da się łatwo produkować na masową skalę. Grzyb żyje w ścisłym związku z drzewami, tworząc mikoryzę, dlatego jego dostępność zależy przede wszystkim od naturalnych stanowisk.
Gdzie może rosnąć gąska matsutake?
Polska baza grzyby.pl wskazuje, iż gatunek może występować w borach chrobotkowych, pod sosnami, na ubogich i piaszczystych glebach. Jest to grzyb jadalny, niezwykle ceniony przede wszystkim na Dalekim Wschodzie.
Nie oznacza to jednak, iż wystarczy wybrać się do pierwszego sosnowego lasu. Matsutake należy do ogromnych rzadkości, a liczba udokumentowanych współczesnych stanowisk w Polsce jest bardzo niewielka.
Co więcej, gatunek znajduje się na Czerwonej Liście IUCN w kategorii VU, czyli narażony na wyginięcie. Jednym z powodów jest zanikanie odpowiednich siedlisk sosnowych oraz pogarszanie ich jakości.
Jak rozpoznać jednego z najdroższych grzybów?
Matsutake ma zwykle masywny i twardy owocnik. Kapelusz jest brązowawy, często włóknisty, natomiast trzon mocny i głęboko osadzony w podłożu.
Jedną z najbardziej charakterystycznych cech jest bardzo intensywny zapach. Osoby, które miały kontakt z tym gatunkiem, opisują go jako słodkawy, korzenny, perfumowany, czasem przypominający anyż lub cynamon. Przy okazie znalezionym w Tenczynie zwracano uwagę właśnie na intensywny, przyjemny i lekko anyżkowy aromat.
Samo podobieństwo do zdjęć znalezionych w internecie nie powinno jednak przesądzać o oznaczeniu grzyba. Przy tak rzadkim gatunku potwierdzenie znaleziska przez specjalistę ma szczególne znaczenie.
fot. Wikipedia
