A jeszcze mamy tu swoje sprawy do załatwienia… Babcia Walentyna z trudem otworzyła furtkę, powoli doczłapała do drzwi, długo mocowała się z zardzewiałym zamkiem, weszła do swojego dawno nieogrzewanego domku i usiadła na taborecie przy zimnym piecu kaflowym. W chacie pachniało pustką. Nie było jej tylko trzy miesiące, ale pajęczyny już oplatały sufit, stary stołek żałośnie skrzypiał, wiatr huczał w kominie — dom przywitał ją z wyrzutem: gdzie byłaś, gospodyni, na kogo zostawiłaś?! Jak my tu przezimujemy?! – Już, już, mój kochany, poczekaj chwilkę, odpocznę… Napalę w piecu, ogrzejemy się… Jeszcze rok temu babcia Walentyna krzątała się sprawnie po starym domu: to wybielić, to podmalować, to wody przynieść. Jej drobna sylwetka raz kłaniała się przed ikonami, raz gospodarzyła przy piecu, innym razem fruwała po ogrodzie – zdążyła posadzić, wypielić, podlać wszystko na czas. I dom cieszył się z gospodynią – pod jej lekkim krokiem deski aż wesoło skrzypiały, drzwi i okna otwierały się od pierwszego muśnięcia drobnych, spracowanych dłoni, a piec piekł pulchne drożdżówki z oddaniem. Dobrze im razem było: Walentynie i jej starej chałupie. Wcześnie pochowała męża. Wychowała troje dzieci, wszystkim dała wykształcenie i wyprawiła w świat. Jeden syn – kapitan żeglugi dalekomorskiej, drugi – wojskowy, pułkownik, obaj mieszkają daleko, rzadko odwiedzają matkę. Tylko najmłodsza córka, Tamara, została we wsi jako główny agronom – od rana do wieczora pracuje, do matki wpadnie tylko w niedzielę, przyniesie ciasto i znów tydzień się nie widzą. Pociechą – wnuczka Świetusia. Można powiedzieć, u babci wyrosła. A jaka wyrosła! Prawdziwa piękność: wielkie szare oczy, włosy jak dojrzały owies – długie, kręcone, błyszczące, promieniujące aż blaskiem. Zrobi sobie koński ogon, kosmyki spadają na ramiona – chłopakom we wsi aż mowę odbierało. Figurę miała smukłą, wyprostowaną – skąd u dziewczyny ze wsi taka postura, taka uroda? Babcia Walentyna też była za młodu śliczna, ale jak porównać stare zdjęcie i Świetusię – to jak pasterka i królowa… I jeszcze mądra! Ukończyła Akademię Rolniczą w Krakowie, wróciła do rodzinnej wsi pracować jako ekonomistka. Wyszła za mąż za młodego weterynarza, a dzięki programowi dla młodych rodzin dostali nowy dom. A dom to był! Murowany, porządny, solidny – na owe czasy willa, nie chałupa. Tylko: wokół babcinej izby ogród – wszystko rośnie, wszystko kwitnie. A przy nowym domu wnuczki jeszcze nic nie zdążyło urosnąć – tylko trzy badyle. I do ogrodnictwa, prawdę mówiąc, Świetusia nie miała zapału. Choć ze wsi, dziewczyna była delikatna, babcia chroniła ją od przeciągów i cięższej pracy. Jeszcze syn im się urodził, Wacuś. Wtedy już zupełnie czasu w ogród zabrakło. I zaczęła Świetusia babcię do siebie zapraszać: chodź do mnie mieszkać, dom duży, wygodny, pieca palić nie trzeba. Babcia zaczęła chorować, stuknęło jej osiemdziesiąt lat i – jakby choroba czekała na okrągłą rocznicę – nogi kiedyś lekkie, teraz ledwo się ruszały. Dała się babcia namówić. Pobawiła u wnuczki kilka miesięcy. Aż usłyszała: – Babciu kochana, wiesz jak cię kocham! Ale co ty tak tylko siedzisz? Ty przecież całe życie harowałaś, energii ci nie brakowało, a tu taka osiadła… Ja gospodarstwo chcę rozwinąć, pomocy od ciebie oczekuję… – Córeczko, nie mogę już, nogi mnie nie niosą… Stara już jestem… – Hm… Jak tylko do nas przyjechałaś – od razu się postarzałaś… gwałtownie więc babcia, nie spełniwszy oczekiwań, została odesłana do siebie, do starego domu. Z żalu, iż nie podołała i nie pomogła ukochanej wnuczce, babcia Walentyna ostatecznie opadła z sił. Nogi ledwo powłóczyły po podłodze, dojście do stołu stało się wyczynem a do ukochanego kościółka – zupełnie niemożliwe. Wtedy to sam ksiądz proboszcz, ojciec Borys, przyszedł do swej parafianki, niegdyś pełnej energii, wiecznej pomocnicy w potrzeby starego wiejskiego kościółka. Rozejrzał się uważnie. Babcia Walentyna siedziała przy stole, wypełniała ważne zajęcie – pisała jak zwykle swe comiesięczne listy do synów. W chacie chłodno, piec ledwo ciepły. Na niej ciepła, ale znoszona bluza, brudnawy chusteczka – ona, pedantka i czyścioszka! Na nogach powycierane walonki. Ojciec Borys westchnął – babci trzeba pomocy. Kogo by tu prosić? Może Ankę? Mieszka niedaleko, jeszcze silna, dwadzieścia lat młodsza od Walentyny. Wyjął bochenek chleba, pierniki i pół dużej, jeszcze ciepłej ryby w cieście (od matki Aleksandry). Zakasał rękawy, wygarnął popiół z pieca, w trzech turach przyniósł naręcza drewna i ułożył w kącie. Napalił w piecu, przyniósł wody, postawił na piecu duży okopcony czajnik. – Synku kochany! Oj, to znaczy, księże drogi! Pomóż mi zaadresować koperty. Bo ja jak swoją kurzą łapką nabazgrolę – to przecież pewnie nie dojdzie! Ojciec Borys siadł, wypisał adresy, rzucił okiem na listy. Od razu w oczy rzuciło mu się jedno zdanie, napisane dużymi, drżącymi literami: „A żyje mi się bardzo dobrze, kochany synku. Mam wszystko, dzięki Bogu!” Tyle iż te listy o dobrym życiu babci Walentyny pełne były kleksów – a te kleksy, zdaje się, słone były… Anna wzięła pod opiekę staruszkę, ksiądz Borys starał się ją regularnie odwiedzać z sakramentami, a w większe święta mąż Anny, wujek Piotr, stary marynarz, zabierał babcię motorem na mszę. Powoli życie wracało do normy. Wnuczka nie pokazywała się, aż po kilku latach ciężko zachorowała. Od dawna narzekała na żołądek, zganiała wszystko na wrzody. Tymczasem okazało się, iż to rak płuc… Nikt nie wie, skąd taka choroba u Świetusi, ale zgasła w pół roku. Jej mąż zamieszkał praktycznie na cmentarzu: kupował wódkę, pił, spał na grobie Świetusi, rano szedł po następną butelkę. Czteroletni Wacuś stał się nikomu niepotrzebny – brudny, głodny, zapłakany. Zabrała go do siebie Tamara, ale z powodu ciężkiej pracy nie miała dla niego czasu, więc chłopca zaczęto przygotowywać do umieszczenia w domu dziecka. Dom dziecka uchodził za dobry: energiczny dyrektor, dobre wyżywienie, na weekend można było zabierać dzieci do domu. To jednak nie było rodzinne wychowanie, ale Tamara nie miała innego wyjścia – do emerytury jeszcze długa droga. Wtedy babcia Walentyna w koszu starego „WSK” przyjechała do córki. Za kierownicą siedział sąsiad wujek Piotr – gruby, w pasiaku, z tatuażami kotwic i syrenek na obu ramionach. Wyglądali groźnie. Babcia Walentyna powiedziała krótko: – Biorę Wacusia do siebie. – Mamo, ledwo chodzisz! Jak sobie z nim poradzisz? Trzeba ugotować, wyprać… – Póki żyję, Wacusia nie dam do domu dziecka – ucięła. Zaskoczona twardością zwykle łagodnej matki Tamara zamilkła i zaczęła pakować rzeczy wnuka. Wujek Piotr zawiózł staruszkę i chłopca do domu, wypakował, prawie wniósł oboje do chaty. Sąsiedzi kręcili głowami: – Dobra była ta babcia, kochana, ale na starość to już postradała rozum – sama wymaga opieki, a jeszcze dziecko przygarnia… Przecież to nie szczeniak! Trzeba się opiekować… I gdzie Tamara miała oczy?! Po niedzielnej mszy ojciec Borys poszedł do babci Walentyny z niepokojem: czy nie trzeba będzie odebrać wygłodzonego i zaniedbanego Wacusia starej i schorowanej kobiecie? W izbie było ciepło, piec napalone porządnie. Wacuś czysty, uśmiechnięty, słuchał ze starego gramofonu bajki o Czerwonym Kapturku. A schorowana staruszka krzątała się w kuchni: smarowała blaszkę, wyrabiała ciasto, wbijała jajka do twarogu. Jej stare, schorowane nogi poruszały się żwawo – jak dawniej. – Księże drogi! Ja tu właśnie… serniczki piekę… Zaczekaj chwilę – dla księdza i pani Aleksandry będzie gorący poczęstunek… Ojciec Borys wrócił do domu oszołomiony i opowiedział żonie, co zobaczył. Matka Aleksandra zamyśliła się na chwilę, sięgnęła po grubą niebieską księgę, przekartkowała i przeczytała odpowiedni fragment: „Stara Egorowna dożyła już swojego. Wszystko przeminęło, wszystkie marzenia, uczucia, nadzieje – wszystko śpi pod białym śniegiem. Pora tam, gdzie nie ma już choroby, ni smutku, ni westchnienia… Pewnego śnieżnego, lutowego wieczoru Egorowna długo modliła się przy ikonach, potem położyła się i rzekła: ‘Wołajcie księdza – będę umierać’. Twarz jej zrobiła się biała jak śnieg za oknem. Domownicy wezwali księdza, Egorowna wyspowiadała się, przyjęła Komunię i już całą dobę leżała bez jedzenia i picia. Tylko lekkie tchnienie zdradzało, iż dusza jeszcze nie uleciała z postarzałego ciała. I wtedy otworzyły się drzwi, powiał mróz i rozległ się krzyk niemowlaka. – Ciszej, babcia tu umiera. – Niemowlakowi buzi nie zatkam, dopiero się urodził, nie rozumie, iż nie wolno płakać… Wróciła z porodówki wnuczka starej Egorownej, Nastka, z małą córeczką. Rano wszyscy wyszli do pracy, zostawiając babcię i młodą mamę same. Nastka jeszcze nie miała pokarmu, nie umiała się córce przystawić i noworodek wrzeszczał, przeszkadzając Egorownej w umieraniu. Kobieta podniosła głowę, nieobecny wzrok odzyskał jasność. Usiadła z trudnością, spuściła bose stopy na podłogę i zaczęła szukać kapci. Gdy domownicy wrócili, całe popołudnie odwoływali się z pracy ‘z powodu babci co może już zeszła…’, zastali Egorownę nie dość, iż żywą, to jeszcze w lepszej formie niż zwykle. Zmieniła zdanie i chodziła po pokoju wte i wewte, kołysząc zadowoloną, wreszcie najedzoną wnuczkę, podczas gdy zmęczona matka ułożyła się na kanapie na odpoczynek”. Aleksandra zamknęła pamiętnik i uśmiechnęła się do męża: – Moja prababcia, Wiera Egorowna, tak mnie pokochała, iż po prostu nie pozwoliła sobie umrzeć. Powiedziała: „A pomierać nam jeszcze nie przyszło – jest w domu robota!” Potem przeżyła jeszcze dziesięć lat, pomagając mojej mamie, czyli twojej teściowej, wychować mnie – swoją ukochaną prawnuczkę. I ojciec Borys uśmiechnął się do żony.

2 dni temu