Mieszkańcy Sobna, niewielkiej wsi nieopodal Łukty, okazali się bardzo świadomi tego, jakie skarby kryją pobliskie lasy. To właśnie oni upomnieli się o stare drzewa rosnące w swojej okolicy i zawnioskowali o objęcie ich ochroną. Efekt? Jedną uchwałą Rady Gminy Łukta status pomników przyrody otrzymało aż 136 drzew. Ustanowienie tak dużej liczby drzew pomnikami przyrody z pewnością nie należy do częstych zdarzeń, choćby w skali całego kraju.
W marcu 2026 roku mieszkańcy Sobna wystąpili z wnioskiem o objęcie ochroną trzech zespołów drzew: Alei Spokoju, Alei Bielika oraz Wyspy Bociana Czarnego. Jeszcze wcześniej, w czerwcu 2025 roku, do Urzędu Gminy Łukta wpłynął osobny wniosek jednego z mieszkańców dotyczący potężnego dębu szypułkowego, któremu nadano nazwę „Herkus Monte”.
Sprawa znalazła swój finał 29 czerwca, kiedy Rada Gminy Łukta przyjęła uchwałę w sprawie ustanowienia nowych pomników przyrody. Skala jest naprawdę duża. 136 nowych pomników przyrody ustanowionych adekwatnie jednorazowo to wydarzenie, które można uznać za niemal bezprecedensowe w naszej okolicy.
Na tę liczbę składają się trzy większe grupy drzew i jeden samotny dąb. Aleja Spokoju liczy 51 drzew, Aleja Bielika 66, a Wyspa Bociana Czarnego 18. Do tego dochodzi wspomniany „Herkus Monte”. Wśród chronionych drzew znalazły się przede wszystkim buki i dęby, ale również sosny oraz brzoza.
Nie są to przy tym przypadkowe drzewa wybrane tylko dlatego, iż osiągnęły odpowiedni obwód. W uzasadnieniu uchwały czytamy, iż aleje znajdują się na terenie nielicznych zachowanych w tej części gminy fragmentów starolasu. W okolicy obserwowano również objętego ścisłą ochroną bielika oraz bociana czarnego. Cały teren ma więc znaczenie nie tylko krajobrazowe, ale również przyrodnicze i edukacyjne.
Szczególnie ciekawie prezentuje się Aleja Bielika. Tworzy ją 66 drzew, a najpotężniejsze z nich osiągają obwód choćby 460 centymetrów. W pobliżu znajduje się gniazdo bielika, natomiast w samej alei rośnie również Dąb Fusia, finalista konkursu Drzewo Roku 2026.
Swojego charakteru nie brakuje również „Herkusowi Monte”. Dąb ma 425 cm obwodu pnia, a w dokumentacji zwrócono uwagę, iż rośnie na bardzo ubogiej glebie. Tym bardziej imponujące mają być jego rozmiary, wiek i zachowana witalność.
Przy takiej skali samo przyjęcie uchwały i postawienie na tym kropki byłoby trochę mało. Dlatego 24 października w Gminnym Ośrodku Kultury w Łukcie odbędzie się wydarzenie „Drzewa i ludzie – 136 nowych pomników przyrody w gminie Łukta”.
Od godziny 12:00 do 15:00 o drzewach, ich znaczeniu i ochronie będą rozmawiać zaproszeni goście. Wśród prelegentów znaleźli się Marta Jagusztyn z inicjatywy Lasy i Obywatele, Jacek Bożek z Klubu Gaja oraz pisarz, aktywista i fotograf Daniel Petryczkiewicz.
Na samych prelekcjach się jednak nie skończy. Po wydarzeniu organizatorzy zapraszają na rozmowy przy kawie, wspólne posadzenie symbolicznego drzewa oraz spacer po jednej z nowych alei pomnikowych.
W czasach, gdy znacznie częściej piszemy o wycinkach niż o obejmowaniu kolejnych drzew ochroną, jest to również po prostu dobra wiadomość.
Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny, ale liczba miejsc została ograniczona. Bezpłatne wejściówki można odebrać w GOK Łukta lub zgłosić się mailowo pod adresem nowe.pomniki[email protected]. Zapisy prowadzone są do 20 października 2026 roku.
